ChuQuyen.comChủ Quyền
Hoàng Sa, Trường Sa: địa lý và tự nhiên

Quần đảo Hoàng Sa ở đâu: toạ độ, khoảng cách tới Đà Nẵng, Lý Sơn và hai nhóm đảo

Hoàng Sa nằm ở bắc Biển Đông, cách Đà Nẵng khoảng 170 hải lý, cách Lý Sơn khoảng 120 hải lý. Cách đọc toạ độ, đổi ra km và nhận ra nhóm An Vĩnh, Lưỡi Liềm.

Geography teacher and two pupils in a sunny classroom in central Vietnam leaning over a plain blue globe, seen from behind, soft morning light through windows

Quần đảo Hoàng Sa nằm ở phía bắc Biển Đông, trong phạm vi khoảng từ 15°45′ đến 17°15′ vĩ độ Bắc và từ 111° đến 113° kinh độ Đông, cách thành phố Đà Nẵng khoảng 170 hải lý và cách đảo Lý Sơn khoảng 120 hải lý. Đây là những con số sách giáo khoa Lịch sử lớp 11 và nhiều tài liệu tuyên truyền biển đảo cùng dùng. Quần đảo gồm hơn 30 đảo, đá, cồn cát và bãi ngầm, chia thành hai nhóm chính: nhóm An Vĩnh ở phía đông bắc và nhóm Lưỡi Liềm ở phía tây nam.

Đổi ra đơn vị quen thuộc, 170 hải lý vào khoảng 315 km, còn 120 hải lý vào khoảng 222 km, vì một hải lý bằng 1.852 m. Phần dưới đây giúp bạn đọc toạ độ cho đúng, hiểu vì sao các nguồn ghi khoảng cách hơi khác nhau, nhớ tên các đảo chính của từng nhóm và tự đặt Hoàng Sa lên quả địa cầu mà không cần ai chỉ.

Đọc toạ độ của Hoàng Sa: mỗi con số nói điều gì

Ký hiệu 15°45′ đọc là mười lăm độ bốn mươi lăm phút. Một độ có 60 phút, nên 15°45′ chính là 15,75 độ. Vĩ độ cho biết một điểm nằm cao hay thấp so với xích đạo, kinh độ cho biết điểm đó lệch sang đông hay tây bao nhiêu so với kinh tuyến gốc. Hoàng Sa nằm giữa hai vĩ tuyến 15°45′ và 17°15′ Bắc, tức là ngang với dải đất từ khoảng phía bắc Quảng Ngãi ra tới Quảng Trị, nhưng lệch hẳn ra phía đông, giữa hai kinh tuyến 111° và 113° Đông.

Có một mẹo tính nhẩm rất hữu ích: theo chiều bắc nam, một phút vĩ độ dài xấp xỉ một hải lý. Khoảng cách giữa 15°45′ và 17°15′ là một độ ba mươi phút, tức 90 phút, nên khung toạ độ của Hoàng Sa dài khoảng 90 hải lý theo chiều bắc nam. Theo chiều đông tây, một độ kinh ở vĩ độ này ngắn hơn ở xích đạo, nên hai độ kinh chỉ vào khoảng 115 hải lý. Đó là kích thước của khung bao quanh, còn các đảo thật thì nằm rải rác bên trong, phần lớn khung là mặt biển.

Cô giáo Địa lý ở Quảng Ngãi kể lại cách cô dạy phần này cho lớp 8: cô cho học sinh tự tính số phút vĩ độ rồi đổi ra hải lý, sau đó đổi tiếp ra km. Khi các em tự ra được con số khoảng 167 km cho chiều bắc nam của khung, toạ độ không còn là dãy ký hiệu khó nhớ nữa mà thành một vùng biển có kích thước hình dung được.

Khoảng cách tới Đà Nẵng, Lý Sơn và vì sao các nguồn ghi hơi khác nhau

Bảng sau đổi các khoảng cách thường gặp sang km để bạn dễ so sánh. Phép đổi dùng 1 hải lý bằng 1.852 m và làm tròn tới hàng đơn vị.

Khoảng cách được nêuHải lýXấp xỉ kmGhi chú khi dùng
Từ thành phố Đà Nẵng tới quần đảokhoảng 170khoảng 315con số phổ biến trong sách giáo khoa và tài liệu tuyên truyền
Từ đảo Lý Sơn tới quần đảokhoảng 120khoảng 222Lý Sơn là đảo ven bờ gần Hoàng Sa nhất
Chiều bắc nam của khung toạ độkhoảng 90khoảng 167tự tính từ 90 phút vĩ độ
Chiều đông tây của khung toạ độkhoảng 115khoảng 213tự tính, chỉ để hình dung độ rộng

Các nguồn đôi khi chênh nhau vài hải lý vì mỗi nơi đo từ một điểm khác nhau: có nơi tính tới đảo gần nhất của quần đảo, có nơi tính tới đảo lớn ở giữa, có nơi lấy điểm xuất phát là cảng, có nơi là mũi đất. Vì vậy khi viết bài hay làm bài thi, bạn nên giữ chữ “khoảng” và dùng con số tròn đã quen thuộc. Không nên tự tạo một con số lẻ đến từng hải lý nếu không biết rõ điểm đầu và điểm cuối của phép đo.

Nhóm An Vĩnh ở phía đông bắc: những đảo nên nhớ tên

Đảo Phú Lâm. Đây là đảo lớn nhất của nhóm An Vĩnh và cũng thường được nêu là đảo lớn nhất của cả quần đảo. Dù vậy, diện tích của nó chỉ tính bằng một đến hai ki-lô-mét vuông, nhỏ hơn rất nhiều so với một xã ở đồng bằng. Đảo thấp, nền là cát và mảnh vụn san hô, xung quanh có rạn bao bọc.

Đảo Linh Côn. Nằm lệch về phía đông nam của nhóm, cách khu vực đảo Phú Lâm hơn hai mươi hải lý. Học sinh hay quên đảo này vì trên nhiều sơ đồ nhỏ, nó nằm tách khỏi cụm đảo chính.

Đảo Cây, đảo Bắc, đảo Trung, đảo Nam. Đây là một chuỗi đảo nhỏ nằm ở phía bắc nhóm An Vĩnh, tên gọi dễ nhớ vì gắn với vị trí bắc, trung, nam trong chuỗi. Giữa các đảo có nhiều cồn cát và bãi cạn, lúc triều lên có chỗ ngập, lúc triều xuống lộ ra.

Cách ghi nhớ nhanh. Bạn có thể nhớ nhóm An Vĩnh là “nhóm có đảo lớn nhất”, nằm ở phía đông bắc, gần hướng ra giữa Biển Đông hơn. Khi nhìn sơ đồ, cụm đảo nào ở góc trên bên phải của quần đảo thì đó là nhóm An Vĩnh.

Nhóm Lưỡi Liềm ở phía tây nam: vì sao có tên này

Hình dáng đặt tên. Các đảo của nhóm này xếp thành một vòng cong gần giống lưỡi liềm, ôm lấy một vùng nước bên trong. Tên gọi vì vậy rất dễ nhớ nếu bạn từng nhìn thấy cái liềm gặt lúa: một đường cong mở về một phía.

Đảo Hoàng Sa. Một đảo trong nhóm Lưỡi Liềm mang đúng tên Hoàng Sa. Đây là chỗ học sinh rất hay nhầm: đảo Hoàng Sa chỉ là một đảo, còn quần đảo Hoàng Sa là cả tập hợp hơn 30 đảo, đá, cồn, bãi. Khi viết, nhớ phân biệt chữ “đảo” và chữ “quần đảo”.

Các đảo khác trong vòng cung. Những tên thường gặp gồm đảo Hữu Nhật, đảo Quang Ảnh, đảo Duy Mộng, đảo Quang Hoà và đảo Bạch Quy. Đảo Tri Tôn nằm lẻ hơn, xa về phía tây nam của quần đảo.

Cách ghi nhớ nhanh. Nhóm Lưỡi Liềm là nhóm ở góc dưới bên trái của sơ đồ, gần đất liền miền Trung hơn, có hình vòng cung. Nhớ được hai góc này là bạn đã đặt đúng hai nhóm đảo chính mà không phải học thuộc cả danh sách.

Hoàng Sa nhỏ đến mức nào: đất nổi ít, biển và rạn thì rộng

Trên một sơ đồ tỉ lệ nhỏ, Hoàng Sa chỉ là vài chấm li ti, nên nhiều người hình dung nó như một hòn đảo lớn. Thực tế ngược lại: phần đất nổi của cả quần đảo rất ít, mỗi đảo chỉ rộng từ vài héc-ta tới hơn một trăm héc-ta, cao hơn mặt biển không nhiều. Phần chiếm diện tích lớn là các rạn san hô bao quanh đảo, các vùng nước nông bên trong vòng rạn và mặt biển sâu giữa các cụm đảo.

Đảo ở Hoàng Sa phần lớn là đảo san hô: nền được tạo từ xác san hô, vỏ sinh vật biển và cát vôi tích tụ qua thời gian rất dài. Đảo thấp nên chịu tác động mạnh của sóng, gió và bão. Hiểu điều này giúp bạn giải thích được nhiều đặc điểm khác của quần đảo, từ việc cây cối thấp, ít nước ngọt cho tới chuyện bờ cát thay đổi sau mỗi mùa bão.

Một phụ huynh ở Đà Nẵng kể con mình từng hỏi: “Hoàng Sa có to bằng Lý Sơn không?”. Câu trả lời trung thực là đảo lớn nhất của Hoàng Sa vẫn nhỏ hơn đảo Lý Sơn khá nhiều, nhưng vùng biển quanh quần đảo thì rộng hơn rất nhiều lần. Chủ quyền ở đây gắn với cả đảo lẫn vùng biển, nên đừng đo tầm quan trọng của một quần đảo bằng diện tích đất nổi.

Tự đặt Hoàng Sa lên quả địa cầu hoặc tập bản đồ giấy

Năm bước dưới đây dùng được với quả địa cầu ở lớp học hoặc tập bản đồ Địa lý của học sinh, không cần thiết bị gì thêm.

  1. Tìm vĩ tuyến 16° Bắc. Nếu bản đồ chỉ vẽ các vĩ tuyến chẵn 10°, hãy ước lượng một vạch nằm hơi quá nửa khoảng giữa 10° và 20°.
  2. Lần theo vĩ tuyến đó về phía đất liền Việt Nam để thấy nó đi qua khu vực Đà Nẵng. Đây là mốc ngang để bạn biết Hoàng Sa nằm “ngang” với miền Trung.
  3. Tìm kinh tuyến 110° Đông, rồi dịch sang phía đông thêm một đến ba độ. Hoàng Sa nằm giữa 111° và 113°, tức hẳn ra ngoài khơi, xa hơn đảo Lý Sơn.
  4. Chỗ giao nhau của hai dải đó là vị trí quần đảo. Đánh dấu nhẹ bằng bút chì, không cần vẽ ranh giới hay đường bao.
  5. Ước lượng khoảng cách tới Đà Nẵng bằng thước tỉ lệ của bản đồ, rồi so với con số khoảng 170 hải lý, tức khoảng 315 km. Lệch vài chục km là do sai số đọc bằng mắt, không sao.

Nếu dùng bản đồ số trên điện thoại, hãy chọn bản đồ của cơ quan nhà nước hoặc sách giáo khoa điện tử, và tự kiểm xem quần đảo có được ghi tên Hoàng Sa đúng hay không. Gặp bản đồ ghi sai tên hoặc vẽ đường bao bất thường thì đó là bản đồ không dùng được cho việc học.

Những chỗ hay nhầm khi nói về vị trí Hoàng Sa

Đây là các lỗi giáo viên chấm bài và người làm nội dung gặp nhiều nhất, kèm cách sửa ngắn gọn.

  • Nhầm Hoàng Sa với Trường Sa. Cách nhớ: Hoàng Sa ở phía bắc, ngang miền Trung; Trường Sa ở phía nam, xa hơn nhiều, ngang khoảng Khánh Hoà trở xuống.
  • Viết “đảo Hoàng Sa” khi muốn nói cả quần đảo. Trong văn bản, cụm “quần đảo Hoàng Sa” mới là cách gọi cả tập hợp.
  • Đổi hải lý sang km theo tỉ lệ một một. Một hải lý dài hơn một km gần gấp rưỡi, nên 170 hải lý không phải 170 km.
  • Ghi toạ độ thiếu ký hiệu phút, ví dụ viết “15,45 độ” thay cho 15°45′. Hai cách ghi này cho hai vị trí khác nhau vì 45 phút bằng 0,75 độ, không phải 0,45 độ.
  • Nói Hoàng Sa “sát bờ”. Quần đảo nằm ngoài khơi xa, và chính khoảng cách ấy giải thích vì sao thời tiết, sóng gió ở đó khác hẳn ven bờ.

Muốn tự kiểm mình đã hiểu chưa, hãy thử trả lời không nhìn tài liệu ba câu: Hoàng Sa ngang với vùng nào của đất liền, cách Lý Sơn khoảng bao nhiêu km, và nhóm đảo nào có hình vòng cung. Trả lời được cả ba là bạn đã nắm phần vị trí.

Câu hỏi thường gặp

Quần đảo Hoàng Sa cách đất liền bao xa?

Sách giáo khoa và tài liệu phổ thông thường nêu Hoàng Sa cách thành phố Đà Nẵng khoảng 170 hải lý, tức khoảng 315 km, và cách đảo Lý Sơn khoảng 120 hải lý, tức khoảng 222 km. Con số có thể chênh vài hải lý tuỳ điểm đo.

Hoàng Sa gồm bao nhiêu đảo?

Tài liệu địa lý thường mô tả quần đảo có hơn 30 đảo, đá, cồn cát và bãi ngầm. Số đếm khác nhau giữa các nguồn vì có nơi chỉ tính đảo nổi, có nơi tính cả đá và bãi lúc triều thấp mới lộ ra.

Nhóm An Vĩnh và nhóm Lưỡi Liềm khác nhau thế nào?

Nhóm An Vĩnh nằm ở phía đông bắc, có đảo Phú Lâm là đảo lớn nhất. Nhóm Lưỡi Liềm nằm ở phía tây nam, các đảo xếp thành vòng cung giống lưỡi liềm, trong đó có đảo mang tên Hoàng Sa.

Đảo Hoàng Sa và quần đảo Hoàng Sa có phải là một không?

Không. Đảo Hoàng Sa là một đảo thuộc nhóm Lưỡi Liềm, còn quần đảo Hoàng Sa là cả tập hợp các đảo, đá, cồn, bãi. Khi viết bài hoặc làm bài thi, bạn cần dùng đúng chữ để người đọc không hiểu lầm.

Vì sao toạ độ Hoàng Sa ở các tài liệu đôi khi lệch nhau vài phút?

Mỗi tài liệu có thể lấy khung bao rộng hẹp khác nhau, hoặc làm tròn khác nhau. Mức lệch vài phút vĩ độ chỉ tương đương vài hải lý, không làm thay đổi vị trí chung của quần đảo ở phía bắc Biển Đông.

Học sinh lớp 8 nên nhớ những con số nào về Hoàng Sa?

Chỉ cần nhớ ba điều: quần đảo nằm khoảng giữa vĩ tuyến 15°45′ và 17°15′ Bắc, cách Đà Nẵng khoảng 170 hải lý, cách Lý Sơn khoảng 120 hải lý. Kèm theo đó là tên hai nhóm đảo An Vĩnh và Lưỡi Liềm.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138