ChuQuyen.comChủ Quyền
Hoàng Sa, Trường Sa: địa lý và tự nhiên

Khí hậu Hoàng Sa, Trường Sa: gió mùa, mùa mưa, nắng nóng và biển động theo tháng

Hoàng Sa, Trường Sa nóng ẩm quanh năm, chịu hai mùa gió đông bắc và tây nam. Lịch biển động theo tháng, khác biệt bắc nam và tháng nào biển thường êm nhất.

Strong monsoon wind bending low green shrubs on a white sand island, dark grey clouds rolling over rough sea, wide shot from the shoreline, dramatic light

Hoàng Sa và Trường Sa có khí hậu nhiệt đới gió mùa mang tính hải dương: nóng ẩm quanh năm, chịu gió mùa đông bắc vào khoảng cuối năm đến đầu năm sau và gió mùa tây nam vào khoảng giữa năm, mưa nhiều vào nửa cuối năm. Khoảng thời gian chuyển mùa từ tháng 3 đến tháng 5 thường là lúc biển êm nhất, nhiều chuyến tàu ra đảo được sắp xếp vào dịp này.

Vì nằm giữa biển, hai quần đảo không có mùa đông lạnh như miền Bắc, nhiệt độ ít chênh giữa các tháng, nhưng gió và sóng thay đổi rất mạnh theo mùa. Trường Sa ở gần xích đạo hơn nên nóng hơn và chịu gió mùa đông bắc yếu hơn Hoàng Sa. Phần dưới đây đi qua từng mùa, kèm bảng theo tháng để bạn đọc thời tiết biển cho đúng.

Ba đặc điểm khí hậu của một quần đảo giữa biển

Nhiệt độ đều quanh năm. Biển hấp thụ và nhả nhiệt chậm, nên ngày và đêm, tháng này với tháng khác chênh lệch ít hơn hẳn đất liền. Không có những đợt rét đậm như ở miền Bắc. Ngay cả tháng mát nhất, trời vẫn ấm.

Ẩm và mặn. Không khí trên đảo luôn ẩm, gió mang theo hơi muối. Kim loại gỉ nhanh, quần áo phơi lâu khô, đồ điện tử dễ hỏng. Người từng sống trên đảo hay dặn nhau giữ đồ đạc trong túi kín và lau khô thường xuyên.

Nắng gắt, ít bóng mát. Đảo thấp, cây không cao, cát trắng phản chiếu ánh nắng nên cảm giác nóng hơn nhiệt độ đo được. Mùa khô, trời nắng nhiều ngày liền, nước mưa dự trữ cạn dần.

Ý nghĩa với đời sống. Ba đặc điểm trên giải thích nhiều chuyện người đọc hay thấy trong phóng sự: vì sao lính đảo và người dân quý từng gốc cây, vì sao bể chứa nước mưa quan trọng, vì sao nhà trên đảo thường thấp và chắc. Hiểu khí hậu là hiểu được cuộc sống ở đó.

Mùa gió đông bắc: Hoàng Sa động mạnh, Trường Sa chịu nhẹ hơn

Khoảng từ tháng 11 đến tháng 3 năm sau, gió mùa đông bắc thổi xuống Biển Đông. Với đất liền miền Bắc, đây là mùa rét. Với Hoàng Sa, đây là mùa gió mạnh và sóng lớn kéo dài, từng đợt không khí lạnh tăng cường làm biển động dữ dội. Tàu thuyền nhỏ khó hoạt động trong những ngày ấy.

Càng xuống phía nam, sức gió mùa đông bắc càng giảm. Ở Trường Sa, gió đông bắc vẫn thổi đều và mang sóng lừng, nhất là ở phía bắc quần đảo, nhưng không còn cái lạnh. Trời vẫn nóng, chỉ dịu hơn đôi chút so với giữa năm. Các đảo phía nam như Trường Sa Lớn hay An Bang thường chịu ảnh hưởng nhẹ hơn các đảo ở cụm Song Tử.

Một học sinh lớp 10 ở Nghệ An khi làm bài thuyết trình về Trường Sa đã băn khoăn vì sao bạn mình kể “ở Trường Sa tháng Chạp vẫn mặc áo cộc”. Câu trả lời nằm ở vĩ độ: Trường Sa ở khoảng 6°30′ đến 12° Bắc, gần xích đạo hơn Nghệ An cả nghìn km, nên gió mùa đông bắc tới đó đã ấm lên nhiều.

Mùa gió tây nam và mùa mưa: Trường Sa sóng lớn, Hoàng Sa vào mùa bão

Khoảng từ tháng 5, tháng 6 đến tháng 9, gió mùa tây nam chiếm ưu thế. Với Trường Sa, đây là lúc gió thổi từ phía tây nam, mang sóng lớn và những trận mưa rào, dông. Biển ở Trường Sa giữa năm có nhiều ngày động, gây khó cho việc tàu cập rạn.

Với Hoàng Sa, giữa năm là thời kỳ bắt đầu mùa bão. Áp thấp nhiệt đới và bão hình thành trên Biển Đông hoặc đi vào từ Tây Thái Bình Dương thường đi qua khu vực bắc Biển Đông, nơi Hoàng Sa nằm. Mưa lớn nhất thường rơi vào những tháng cuối mùa hè và mùa thu, khi bão và hội tụ nhiệt đới hoạt động mạnh.

Ở Trường Sa, mưa cũng tập trung vào nửa cuối năm, sau đó giảm dần. Những tháng đầu năm là mùa khô, nắng nhiều, mưa rất ít. Đây là thời kỳ các đảo phải tiết kiệm nước mưa đã hứng được trong mùa mưa trước đó.

Bạn không cần nhớ chính xác ngày bắt đầu và kết thúc của từng mùa, vì mỗi năm một khác. Điều nên nhớ là thứ tự: đông bắc ở đầu và cuối năm, chuyển mùa khoảng tháng 3 đến tháng 5, tây nam ở giữa năm, mưa và bão dồn về nửa cuối năm.

Lịch biển theo tháng: đọc để hình dung, không để lên kế hoạch đi biển

Bảng sau tóm tắt xu hướng chung. Thời tiết thực tế mỗi năm mỗi khác, và bất cứ chuyến đi biển nào cũng phải theo bản tin dự báo chính thức của ngày hôm đó.

Khoảng thời gianHoàng SaTrường Sa
Tháng 11 đến tháng 2gió đông bắc mạnh, biển động nhiều đợt, trời mát hơngió đông bắc đều, sóng lừng ở phía bắc quần đảo, cuối mùa mưa rồi chuyển khô
Tháng 3 đến tháng 5chuyển mùa, gió yếu dần, biển thường êm hơnmùa khô, nắng nhiều, biển thường êm nhất trong năm
Tháng 6 đến tháng 8gió tây nam, bắt đầu mùa bão, có dônggió tây nam mạnh, sóng lớn, mưa rào và dông
Tháng 9 đến tháng 10thời kỳ bão và mưa nhiềumưa nhiều, gió chuyển dần
Tháng 11 đến tháng 12gió đông bắc trở lạithời kỳ cuối năm có thể có bão và áp thấp đi xuống phía nam

Nhìn bảng, bạn sẽ thấy vì sao các đoàn ra thăm đảo thường đi vào khoảng tháng 3 đến tháng 5: đó là quãng biển êm giữa hai mùa gió. Còn ngư dân thì tổ chức chuyến biển quanh năm, nhưng chọn ngư trường và thời điểm tránh những đợt gió mạnh.

Những hiểu lầm hay gặp về thời tiết ở hai quần đảo

Các ý dưới đây giúp bạn tránh nói sai khi kể chuyện hoặc viết bài về biển đảo.

  • “Ở đảo xa thì lúc nào cũng nắng đẹp”. Thực tế có những đợt gió mùa và bão khiến biển động nhiều ngày, tàu không vào được đảo.
  • “Hoàng Sa và Trường Sa thời tiết giống nhau”. Hai quần đảo cách nhau hàng trăm hải lý theo chiều bắc nam, mùa bão và sức gió mùa đông bắc khác nhau rõ.
  • “Mùa đông ở Trường Sa lạnh như miền Bắc”. Trường Sa nóng quanh năm, tháng cuối năm chỉ dịu hơn đôi chút.
  • “Biển êm thì đi lúc nào cũng được”. Biển khơi có sóng lừng từ bão ở rất xa, có dông bất chợt; phải nghe dự báo từng ngày.
  • “Mưa nhiều thì đảo không thiếu nước”. Mưa dồn vào vài tháng, mùa khô kéo dài, đảo san hô lại không có sông suối, nên nước ngọt luôn phải dè sẻn.

Muốn tự kiểm mình đã hiểu chưa, hãy trả lời câu hỏi: “Vì sao tháng 4 thường được chọn để ra Trường Sa?”. Câu trả lời đúng cần có hai ý: đã qua mùa gió đông bắc, chưa vào mùa gió tây nam mạnh, nên biển thường êm.

Biển nóng lên và nước biển dâng: vì sao đảo san hô thấp nhạy cảm

Các đảo ở hai quần đảo đều thấp, nhiều nơi chỉ cao vài mét so với mặt biển, nền là cát san hô xốp. Vì vậy chúng nhạy cảm với những thay đổi của biển hơn hẳn đảo đá cao. Các nhà khoa học trong và ngoài nước đã nhiều lần cảnh báo hai mối lo chung cho các đảo san hô vùng nhiệt đới.

Mối lo thứ nhất là nhiệt độ nước biển tăng cao kéo dài trong mùa nóng, làm san hô bị tẩy trắng. Rạn san hô yếu đi thì khả năng chắn sóng và cung cấp cát bồi cho đảo cũng giảm. Mối lo thứ hai là mực nước biển dâng và những cơn bão mạnh, có thể làm bờ đảo lở nhanh hơn và nước mặn thấm vào nguồn nước ngầm vốn đã rất ít.

Đây là những xu hướng được theo dõi lâu dài, không phải chuyện xảy ra trong một mùa. Khi viết hay kể cho học sinh, bạn nên trình bày như vậy: nêu vì sao đảo thấp nhạy cảm, không phóng đại thành những dự đoán cụ thể về năm này năm khác.

Sống với nắng gió trên đảo: những điều người đi đảo hay dặn nhau

Nếu bạn có dịp đi cùng một đoàn ra đảo, đây là những lời dặn thực tế, xuất phát trực tiếp từ đặc điểm khí hậu:

  • Che nắng kỹ từ sáng sớm. Cát trắng và mặt biển phản chiếu ánh sáng, da cháy nắng nhanh hơn ở đất liền dù trời có gió.
  • Uống nước đều nhưng dùng nước tiết kiệm. Nước ngọt trên đảo quý, rửa ráy và giặt giũ theo hướng dẫn của nơi tiếp đón.
  • Giữ đồ điện tử và giấy tờ trong túi kín. Hơi muối và độ ẩm làm hỏng đồ nhanh.
  • Chuẩn bị cho say sóng. Ngay cả mùa biển êm, sóng lừng ngoài khơi vẫn làm nhiều người mệt.
  • Không tự ý ra mép rạn lúc nước ròng. San hô sắc, rạn trơn, nước lên nhanh và có thể có sinh vật gây ngứa, gây độc.

Những lời dặn này không nhằm làm ai ngại đi, mà để chuyến đi an toàn và không làm phiền người đang sống, làm việc trên đảo.

Một ngư dân đọc mùa ra khơi như thế nào

Một ngư dân ở đặc khu Lý Sơn, tỉnh Quảng Ngãi, kể ông chia năm làm hai phần đơn giản: mùa gió bấc và mùa gió nồm. Gió bấc là gió mùa đông bắc, gió nồm là cách người miền Trung gọi gió từ phía nam và đông nam thổi vào. Mùa gió bấc biển Hoàng Sa động, ông chọn những đợt gió ngớt để đi; mùa gió nồm biển dễ chịu hơn nhưng phải canh bão.

Ông không thuộc bảng nhiệt độ hay lượng mưa, nhưng ông biết rõ thứ tự các mùa và biết nghe bản tin dự báo trên máy thu của tàu. Đó cũng là cách tốt nhất cho người đọc phổ thông: nắm thứ tự mùa, hiểu vì sao bắc và nam khác nhau, và luôn coi dự báo chính thức là thứ quyết định khi có chuyện phải ra biển.

Với giáo viên, câu chuyện này có thể dùng làm phần mở đầu cho bài học về gió mùa. Học sinh nhớ “gió bấc, gió nồm” nhanh hơn nhớ “gió mùa đông bắc, gió mùa tây nam”, rồi từ đó nối sang khái niệm chính xác trong sách giáo khoa.

Câu hỏi thường gặp

Khí hậu Trường Sa thuộc kiểu gì?

Trường Sa có khí hậu nhiệt đới gió mùa mang tính hải dương, nóng ẩm quanh năm. Gần xích đạo hơn nên nóng hơn Hoàng Sa và chịu gió mùa đông bắc yếu hơn; mưa tập trung vào nửa cuối năm.

Tháng nào biển ở Trường Sa thường êm nhất?

Thường là khoảng tháng 3 đến tháng 5, thời kỳ chuyển mùa sau gió đông bắc và trước khi gió tây nam mạnh lên. Tuy vậy mỗi năm một khác, mọi chuyến đi vẫn phải theo dự báo chính thức.

Hoàng Sa có mùa đông lạnh không?

Hoàng Sa mát hơn trong mùa gió đông bắc nhưng không có rét đậm như đất liền miền Bắc, vì biển giữ nhiệt. Cái khó của mùa này là gió mạnh và sóng lớn kéo dài, không phải cái lạnh.

Vì sao Hoàng Sa hay có bão hơn Trường Sa?

Hoàng Sa nằm ở bắc Biển Đông, trên đường đi của nhiều cơn bão hình thành ở Tây Thái Bình Dương và Biển Đông. Trường Sa ở gần xích đạo hơn, nơi bão ít đi qua hơn, thường chỉ gặp bão vào thời kỳ cuối năm.

Mùa mưa ở hai quần đảo rơi vào tháng nào?

Nhìn chung mưa nhiều vào nửa cuối năm, khi bão, áp thấp và hội tụ nhiệt đới hoạt động. Những tháng đầu năm, nhất là ở Trường Sa, là mùa khô, nắng nhiều và rất ít mưa.

Gió bấc và gió nồm mà ngư dân hay nói là gì?

Gió bấc là cách gọi dân gian của gió mùa đông bắc, thổi vào khoảng cuối năm đến đầu năm sau. Gió nồm là gió từ phía nam, đông nam thổi vào, thường gặp vào mùa nóng. Đây là cách gọi quen thuộc ở miền Trung và miền Bắc.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138