ChuQuyen.comChủ Quyền
Các vùng biển theo luật

Lãnh hải 12 hải lý là gì: đo từ đâu, rộng bao nhiêu km và Nhà nước có quyền gì

Lãnh hải là vành đai biển rộng 12 hải lý, khoảng 22,2 km, tính từ đường cơ sở. Cách đo đúng, quyền của Nhà nước và những chỗ hay hiểu sai.

Wooden fishing boats anchored in calm turquoise water near a rocky island off central Vietnam, wide shot from a hillside at early morning soft light

Lãnh hải là vùng biển có chiều rộng 12 hải lý, tức khoảng 22,2 km, tính ra phía ngoài từ đường cơ sở. Trong lãnh hải, Việt Nam có chủ quyền hoàn toàn và đầy đủ, áp dụng cả cho vùng trời phía trên, đáy biển và lòng đất dưới đáy biển, phù hợp với Công ước Liên hợp quốc về Luật biển năm 1982.

Điểm khiến nhiều người lúng túng là lãnh hải không đo từ mép nước ở bãi tắm hay từ cảng gần nhà, mà đo từ đường cơ sở do Chính phủ công bố. Ranh giới ngoài của lãnh hải chính là biên giới quốc gia trên biển. Phần dưới giải thích cách đo, quyền cụ thể của Nhà nước, chỗ khác với các vùng biển lân cận và một tiết học mẫu để thầy cô, phụ huynh dùng lại.

Lãnh hải nằm ở đâu trong chuỗi các vùng biển

Hãy hình dung các vùng biển như những dải băng xếp liền nhau, bắt đầu từ một đường chuẩn. Đường chuẩn đó là đường cơ sở. Phía trong đường cơ sở là nội thuỷ, được coi như lãnh thổ trên đất liền. Ngay phía ngoài đường cơ sở là lãnh hải rộng 12 hải lý. Tiếp đó là vùng tiếp giáp lãnh hải rộng thêm 12 hải lý nữa. Toàn bộ dải nước từ đường cơ sở ra tới 200 hải lý, trừ phần lãnh hải, là vùng đặc quyền kinh tế. Bên dưới là thềm lục địa.

Như vậy, lãnh hải là dải cuối cùng mà quốc gia có chủ quyền trọn vẹn. Ra khỏi ranh giới ngoài của lãnh hải, khái niệm đổi từ chủ quyền sang quyền chủ quyền và quyền tài phán, nghĩa là quốc gia vẫn có quyền đối với tài nguyên và một số hoạt động, nhưng không còn quyền như trên lãnh thổ. Luật Biển Việt Nam, được Quốc hội thông qua năm 2012 và có hiệu lực từ ngày 1/1/2013, quy định đúng trật tự này trong chương về vùng biển Việt Nam.

Vì vậy khi học về lãnh hải, bạn nên luôn đặt nó cạnh hai dải hai bên: nội thuỷ phía trong và vùng tiếp giáp phía ngoài. Hiểu được ranh giới giữa ba dải này là hiểu được phần lớn câu hỏi thường gặp.

Đo 12 hải lý thế nào cho đúng

Cách đo lãnh hải có thể làm theo từng bước dưới đây, dùng được cả khi giảng bài lẫn khi tự đọc tài liệu:

  1. Xác định đường cơ sở ở khu vực đang xét. Ở phần lớn bờ biển Việt Nam, đó là đường cơ sở thẳng nối các điểm chuẩn nằm trên các đảo ven bờ, không phải mép nước sát bờ.
  2. Lấy đơn vị hải lý: một hải lý bằng 1.852 mét. Mười hai hải lý vì vậy bằng 22.224 mét, làm tròn khoảng 22,2 km.
  3. Từ mỗi điểm của đường cơ sở, đo ra phía biển một khoảng 12 hải lý. Tập hợp các điểm ở đúng khoảng cách đó tạo thành ranh giới ngoài của lãnh hải.
  4. Với một đảo đứng riêng có đường cơ sở là ngấn nước triều thấp nhất quanh đảo, đo 12 hải lý từ ngấn nước đó ra mọi phía.
  5. Ghi nhớ rằng ranh giới ngoài của lãnh hải là biên giới quốc gia trên biển; mọi vùng tính tiếp theo đều đo lại từ đường cơ sở chứ không đo nối từ ranh giới này.

Lỗi phổ biến nhất ở bước 1: nhiều người đo từ bờ đất liền, nên tính ra lãnh hải hẹp hơn thực tế ở những nơi đường cơ sở nằm xa bờ. Lỗi phổ biến thứ hai ở bước 5: cộng dồn sai, ví dụ cho rằng vùng đặc quyền kinh tế là 200 hải lý tính từ ranh giới ngoài lãnh hải.

Chủ quyền trong lãnh hải gồm những gì

Chủ quyền với khối nước. Nhà nước có quyền ban hành và thực thi pháp luật trong lãnh hải như trên lãnh thổ, từ trật tự an toàn hàng hải, phòng chống ô nhiễm đến khai thác hải sản. Tàu cá nước ngoài không được đánh bắt trong lãnh hải.

Chủ quyền với vùng trời phía trên. Vùng trời trên lãnh hải là vùng trời quốc gia. Đây là khác biệt lớn so với vùng đặc quyền kinh tế, nơi tàu bay các nước có quyền tự do hàng không theo Công ước.

Chủ quyền với đáy biển và lòng đất. Tài nguyên dưới đáy lãnh hải, như cát, khoáng sản hay di vật nằm dưới đáy, thuộc chủ quyền quốc gia. Việc khảo sát hay trục vớt đều phải theo pháp luật Việt Nam.

Một giới hạn được thừa nhận. Chủ quyền trong lãnh hải đi kèm quyền đi qua không gây hại của tàu thuyền các nước. Tàu nước ngoài được đi qua liên tục và nhanh chóng, nhưng không được làm việc gây phương hại đến hoà bình, an ninh, trật tự của quốc gia ven biển.

Pháp luật áp dụng. Tàu nước ngoài khi ở trong lãnh hải phải tuân thủ pháp luật Việt Nam về hàng hải, hải quan, y tế, xuất nhập cảnh và bảo vệ môi trường biển.

Bảng so sánh lãnh hải với nội thuỷ và vùng tiếp giáp

Bảng dưới đặt ba vùng sát nhau để bạn thấy chỗ khác biệt, dùng làm phiếu ôn tập cũng được:

Tiêu chíNội thuỷLãnh hảiVùng tiếp giáp lãnh hải
Vị tríPhía trong đường cơ sở12 hải lý tính từ đường cơ sở12 hải lý tiếp theo, ngoài ranh giới lãnh hải
Quyền của Nhà nướcChủ quyền hoàn toàn, tuyệt đối, đầy đủ như trên đất liềnChủ quyền hoàn toàn, đầy đủKiểm soát để ngăn ngừa, xử lý vi phạm về hải quan, thuế, y tế, xuất nhập cảnh
Tàu nước ngoài đi quaPhải được phépĐược đi qua không gây hạiTự do hàng hải như vùng đặc quyền kinh tế
Vùng trời phía trênVùng trời quốc giaVùng trời quốc giaKhông phải vùng trời quốc gia
Ranh giới ngoàiĐường cơ sởBiên giới quốc gia trên biểnCách đường cơ sở 24 hải lý

Nhìn cột giữa, bạn thấy lãnh hải đứng ở vị trí bản lề: quyền gần như trên lãnh thổ, nhưng phải chừa đường cho tàu thuyền quốc tế đi qua không gây hại.

Những chỗ hay hiểu sai về lãnh hải

Hiểu sai: lãnh hải là toàn bộ vùng biển của Việt Nam. Thực tế lãnh hải chỉ là dải 12 hải lý. Phần lớn diện tích biển mà Việt Nam có quyền là vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa, nơi chế độ pháp lý khác hẳn.

Hiểu sai: 12 hải lý là 12 km. Hải lý dài hơn ki-lô-mét gần gấp đôi. Đổi nhầm đơn vị làm lãnh hải co lại còn hơn một nửa, đây là lỗi hay gặp trong bài làm của học sinh.

Hiểu sai: đo từ bờ biển. Đo từ đường cơ sở. Ở nơi có đảo ven bờ làm điểm chuẩn, đường cơ sở có thể nằm khá xa bờ đất liền.

Hiểu sai: tàu nước ngoài không bao giờ được vào lãnh hải. Công ước và Luật Biển Việt Nam đều thừa nhận quyền đi qua không gây hại. Điều bị cấm là dừng lại, đánh bắt, nghiên cứu, gây ô nhiễm hay các hoạt động gây phương hại khác.

Hiểu sai: lãnh hải là vùng cấm mọi hoạt động của người nước ngoài. Người nước ngoài vẫn có thể tham gia những hoạt động được cấp phép trong lãnh hải, như tàu du lịch quốc tế ghé cảng, dự án nghiên cứu hợp tác hay vận tải hàng hoá. Điểm mấu chốt là mọi hoạt động đó phải theo pháp luật Việt Nam và được cơ quan có thẩm quyền cho phép, chứ không phải là bị cấm tuyệt đối.

Hiểu sai: lãnh hải của đảo nhỏ không có. Đảo theo định nghĩa của luật, kể cả đảo nhỏ, đều có lãnh hải 12 hải lý. Chỉ những vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa mới có điều kiện riêng với các đảo đá không thích hợp cho đời sống con người.

Một tiết học mẫu: cô giáo Địa lý ở Quảng Ngãi giảng về lãnh hải

Giả sử cô Hạnh, giáo viên Địa lý một trường trung học cơ sở ở Quảng Ngãi, cần dạy phần các vùng biển cho lớp 8. Thay vì bắt học sinh chép định nghĩa, cô mang ra sân trường một cuộn dây dài và vài cọc nhỏ. Một hàng cọc tượng trưng cho đường cơ sở. Cô cho mỗi tổ đo từ hàng cọc ra một đoạn bằng nhau, cắm cọc thứ hai, rồi nối lại thành ranh giới ngoài lãnh hải.

Sau đó cô hỏi: nếu một hàng cọc nằm trên đảo Lý Sơn chứ không nằm sát bờ đất liền, ranh giới ngoài sẽ dịch về đâu? Học sinh tự thấy lãnh hải đẩy ra xa hơn, từ đó hiểu vì sao đảo ven bờ được dùng làm điểm chuẩn. Phần cuối giờ, cả lớp đổi 12 hải lý ra mét bằng phép nhân 12 với 1.852, ra 22.224 mét.

Hoạt động này không cần bản vẽ phức tạp, chỉ mất khoảng mười lăm phút, và giúp học sinh nhớ hai ý chính: đo từ đường cơ sở, và đơn vị là hải lý chứ không phải ki-lô-mét. Phụ huynh có thể làm phiên bản nhỏ ở nhà bằng sợi chỉ trên mặt bàn.

Một điều cô Hạnh tránh làm: không đưa ra bình luận về những vùng biển cụ thể đang có ý kiến khác nhau, vì mục tiêu của tiết học là nắm khái niệm pháp lý. Khi học sinh hỏi xa hơn, cô ghi câu hỏi lại và hẹn trả lời bằng tài liệu chính thống ở buổi sau.

Tự kiểm: năm câu để biết mình đã hiểu đúng

Đọc xong, bạn thử tự trả lời mà không nhìn lại bài. Đúng cả năm câu là bạn đã nắm vững phần lãnh hải:

  • Lãnh hải rộng bao nhiêu hải lý và bằng bao nhiêu mét?
  • Lãnh hải được đo từ đâu, và vì sao không đo từ mép nước ở bãi biển?
  • Vùng trời phía trên lãnh hải có phải vùng trời quốc gia không?
  • Tàu nước ngoài đi qua lãnh hải cần tuân theo điều kiện gì?
  • Ranh giới ngoài của lãnh hải có ý nghĩa pháp lý gì đặc biệt?

Đáp án ngắn: 12 hải lý, 22.224 mét; đo từ đường cơ sở vì luật quy định như vậy; có; đi qua liên tục, nhanh chóng, không gây hại và tuân thủ pháp luật Việt Nam; đó là biên giới quốc gia trên biển. Nếu sai câu nào, bạn đọc lại mục tương ứng ở trên, đừng học thuộc lòng con số mà bỏ qua lý do.

Câu hỏi thường gặp

Lãnh hải 12 hải lý bằng bao nhiêu ki-lô-mét?

Một hải lý bằng 1.852 mét nên 12 hải lý bằng 22.224 mét, tức khoảng 22,2 km. Khi làm bài, bạn nên ghi cả đơn vị hải lý vì đó là đơn vị luật dùng, rồi mới đổi sang ki-lô-mét.

Ranh giới ngoài của lãnh hải có phải là biên giới quốc gia không?

Có. Luật Biển Việt Nam xác định ranh giới ngoài của lãnh hải là biên giới quốc gia trên biển. Các vùng phía ngoài như vùng tiếp giáp hay vùng đặc quyền kinh tế không phải lãnh thổ quốc gia theo nghĩa chủ quyền trọn vẹn.

Tàu cá nước ngoài có được đánh bắt trong lãnh hải Việt Nam không?

Không. Đánh bắt hải sản là hoạt động bị coi là gây phương hại khi tàu nước ngoài đi qua lãnh hải. Tàu chỉ được đi qua liên tục và nhanh chóng, không dừng lại để khai thác.

Đảo nhỏ có lãnh hải riêng không?

Có. Đảo là vùng đất tự nhiên có nước bao quanh và vẫn nổi khi thuỷ triều lên. Mọi đảo như vậy đều có lãnh hải 12 hải lý, kể cả khi đảo rất nhỏ hay không có người ở.

Lãnh hải và vùng biển Việt Nam có giống nhau không?

Không. Vùng biển Việt Nam gồm nội thuỷ, lãnh hải, vùng tiếp giáp lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa. Lãnh hải chỉ là một trong năm vùng đó và có chiều rộng hẹp nhất trong các vùng tính ra phía biển.

Vùng trời trên lãnh hải có ai được bay tự do không?

Vùng trời trên lãnh hải là vùng trời quốc gia, tàu bay nước ngoài muốn bay qua phải theo quy định của Việt Nam. Quyền đi qua không gây hại chỉ áp dụng cho tàu thuyền trên mặt biển, không áp dụng cho tàu bay.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138