Công dân Việt Nam được tự do đi du lịch tới các tỉnh biên giới và các đảo, nhưng cần mang theo giấy tờ tuỳ thân còn hiệu lực, khai báo lưu trú khi ở lại qua đêm, không tự ý vào vành đai biên giới, khu vực cấm, công trình quốc phòng, và chấp hành hướng dẫn của bộ đội biên phòng, chính quyền địa phương.
Quy định chi tiết về khu vực biên giới đất liền và khu vực biên giới biển do Chính phủ ban hành và có thể được sửa đổi, nên bài này chỉ đi qua các nguyên tắc ổn định và cách hỏi đúng chỗ. Trước mỗi chuyến đi, cách chắc nhất vẫn là hỏi đồn biên phòng hoặc công an xã nơi bạn đến.
Ba lớp không gian ở vùng biên: ai được vào, cần gì
Khi đi vùng biên giới, bạn sẽ gặp nhiều cách gọi khác nhau. Hiểu ba lớp dưới đây giúp bạn biết lúc nào chỉ cần giấy tờ, lúc nào phải xin phép.
| Lớp không gian | Hiểu đơn giản | Khách du lịch cần gì |
|---|---|---|
| Khu vực biên giới | Các xã, phường, đặc khu có địa giới tiếp giáp biên giới quốc gia trên đất liền hoặc trên biển | Mang giấy tờ tuỳ thân, khai báo lưu trú khi ngủ lại, chấp hành hướng dẫn tại địa phương |
| Vành đai biên giới | Phần đất sát đường biên giới, có biển báo | Không tự ý vào; muốn vào phải được cơ quan có thẩm quyền cho phép và thường có người hướng dẫn |
| Vùng cấm, công trình quốc phòng | Nơi có biển "khu vực cấm", hàng rào, trạm gác | Không vào, không chụp ảnh, không quay phim, không bay thiết bị |
Ví dụ: chị Hà, nhân viên văn phòng ở Hà Nội, đi cùng bạn lên Tuyên Quang ngắm hoa tam giác mạch. Đến điểm có biển báo vành đai biên giới, hướng dẫn viên dừng nhóm lại, giải thích phải có phép và người dẫn mới đi tiếp. Cả nhóm chụp ảnh từ điểm dừng rồi quay về, không ai lấn qua biển báo. Ranh giới giữa các lớp được đánh dấu bằng biển báo tại thực địa, nên khi đi bạn chú ý quan sát hai bên đường, nhất là ở các điểm ngắm cảnh, đỉnh đèo và đường mòn dẫn ra phía biên giới. Thấy biển báo mà không hiểu nội dung, cứ dừng lại hỏi người dân hoặc cán bộ biên phòng gần nhất.
Giấy tờ nên mang khi đi vùng biên hoặc ra đảo
Danh sách dưới đây dành cho công dân Việt Nam đi du lịch trong nước. Người nước ngoài có quy định riêng, phải hỏi cơ quan xuất nhập cảnh.
- Căn cước hoặc căn cước công dân còn hiệu lực của từng người lớn trong đoàn; bản gốc, không chỉ ảnh chụp.
- Giấy tờ của trẻ em: giấy khai sinh hoặc giấy tờ tuỳ thân của trẻ theo yêu cầu của hãng tàu, nhà xe; nên mang bản sao có chứng thực để phòng thất lạc.
- Giấy tờ xe nếu tự lái: đăng ký xe, giấy phép lái xe, bảo hiểm bắt buộc.
- Thông tin nơi lưu trú: tên, địa chỉ khách sạn hoặc nhà dân để khai báo nhanh.
- Vé tàu ra đảo mua đúng tên: nhiều tuyến tàu khách lập danh sách hành khách theo giấy tờ tuỳ thân trước khi xuất bến.
Ra đảo vào mùa gió mạnh, chuyến tàu có thể bị hoãn theo lệnh cấm biển của cơ quan chức năng. Đó là quy định vì an toàn; nên để dư một hai ngày trong kế hoạch và không thuê thuyền nhỏ chạy chui ra đảo khi tàu khách đã dừng.
Khai báo lưu trú khi ngủ lại vùng biên
Khách sạn, nhà nghỉ thường tự khai báo cho khách. Ở nhà dân hoặc cắm trại thì bạn cần chủ động hơn.
- Hỏi chủ nhà xem họ đã khai báo lưu trú cho khách qua kênh của công an chưa; nhiều nơi nay khai báo trực tuyến.
- Nếu chủ nhà chưa quen, cùng họ liên hệ công an xã hoặc đồn biên phòng gần nhất để được hướng dẫn.
- Cắm trại thì hỏi trước chính quyền xã về điểm được phép, không tự dựng lều sát đường biên hay gần khu vực có biển cấm.
- Giữ giấy tờ tuỳ thân bên người, không để lại trong xe hay lều khi đi dạo.
- Rời đi sớm hoặc muộn hơn dự kiến thì báo chủ nhà để họ cập nhật thông tin.
Việc khai báo không làm phiền chuyến đi, mà giúp lực lượng chức năng biết có khách trên địa bàn để hỗ trợ khi có thiên tai, lạc đường hay tai nạn. Ở vùng núi biên giới, sóng điện thoại có lúc chập chờn; người địa phương biết bạn đang ở đâu là một lớp an toàn thêm.
Những chỗ du khách hay vô tình phạm quy
Vượt biển báo để có ảnh đẹp hơn. Nhiều điểm sống ảo nằm sát vành đai biên giới. Biển báo đặt ở đó là có lý do, kể cả khi bạn không thấy ai canh gác.
Nhặt đá, chạm vào cột mốc để đặt máy ảnh. Cột mốc biên giới là tài sản quốc gia, được pháp luật bảo vệ. Chụp ảnh lưu niệm ở nơi được phép thì được, nhưng không trèo, không viết vẽ, không xê dịch bất cứ thứ gì quanh mốc.
Mua bán hàng không rõ nguồn gốc ở đường mòn. Mua bán qua lối mở, đường mòn không phải cửa khẩu có thể vi phạm quy định về hải quan, xuất nhập cảnh. Muốn mua đặc sản thì mua ở chợ, cửa hàng có địa chỉ.
Tự ý thuê thuyền ra đảo nhỏ, bãi đá ngoài khơi. Thuyền không đăng ký chở khách thường thiếu áo phao, không được phép chạy khi biển động. Chỉ đi tàu được cấp phép chở khách.
Đi theo lời rủ "qua bên kia chơi một chút". Ra khỏi lãnh thổ phải qua cửa khẩu với giấy tờ xuất nhập cảnh hợp lệ. Đi tắt qua lối mòn là vi phạm, có thể gặp rủi ro nghiêm trọng.
Tự lái xe máy, ô tô lên vùng biên: thêm vài điều
Các cung đường biên giới phía Bắc như ở Tuyên Quang, Cao Bằng, Lào Cai, Điện Biên thu hút nhiều nhóm phượt. Đường đèo dốc, sương mù và sạt lở mùa mưa là rủi ro lớn hơn mọi thủ tục. Trước khi đi, bạn xem dự báo thời tiết, hỏi người địa phương về đoạn đường đang sửa hay sạt, và không chạy đêm ở những cung chưa quen.
Ở một số tuyến gần biên giới có trạm kiểm soát của biên phòng. Khi được yêu cầu dừng, bạn chỉ cần dừng xe, xuất trình giấy tờ, trả lời ngắn gọn đi đâu, ở đâu. Đây là hoạt động thường ngày để quản lý địa bàn, không phải bạn có lỗi. Thái độ hợp tác giúp mọi việc nhanh chóng; nếu được hướng dẫn đổi tuyến vì lý do an toàn hay quy định, hãy làm theo.
Đi theo đoàn đông, bạn nên chọn một người giữ danh sách thành viên kèm số giấy tờ tuỳ thân để khai báo nhanh. Ví dụ: nhóm của anh Tuấn ở Bắc Ninh gồm tám xe máy lên Cao Bằng; mỗi tối trưởng đoàn gửi danh sách cho chủ nhà nghỉ, nên việc khai báo lưu trú chỉ mất vài phút và không ai phải đứng chờ.
Ra đảo: ứng xử trên tàu và trên đảo
Tàu khách ra các đảo ven bờ như Lý Sơn, Phú Quý, Côn Đảo hay Bạch Long Vĩ thường có quy định riêng về hành lý, giờ lên tàu và chỗ ngồi. Hãy nghe hướng dẫn an toàn, biết chỗ để áo phao trước khi tàu rời bến, không đứng ở mạn tàu khi sóng lớn. Người say sóng nên ngồi gần giữa tàu, nhìn về phía chân trời và chuẩn bị túi nôn.
Trên đảo, đời sống của bà con gắn chặt với biển, với nguồn nước ngọt và điện thường có giới hạn. Dùng nước tiết kiệm, mang rác về đất liền nếu có thể, không mua sinh vật biển quý hiếm làm quà. Gặp khu vực có biển báo của đơn vị đóng quân, bạn chỉ cần đi đường khác; không hỏi han chi tiết về lực lượng, không chụp ảnh khu vực đó.
Ví dụ: thầy Phong, giáo viên Địa lý ở Quảng Ngãi, đưa nhóm học sinh lớp 10 ra Lý Sơn tham quan. Trước khi đi, thầy dặn ba điều: mang căn cước hoặc giấy tờ hợp lệ, đi theo đoàn, không bước vào nơi có biển cấm. Trên đảo, nhóm nghe người dân kể chuyện nghề biển và nhặt rác ở một đoạn bãi, thay cho việc mua san hô về làm kỷ niệm.
Hỏi ai cho đúng trước khi đi
Quy định ở mỗi địa phương có thể khác nhau tuỳ đặc điểm địa bàn, và có thể thay đổi khi có văn bản mới. Vì vậy, lời khuyên chung nhất là hỏi nơi trực tiếp quản lý. Đồn biên phòng là nơi nắm rõ nhất quy định về vành đai biên giới, khu vực cấm, việc cắm trại và đi lại ở các xã biên giới. Công an xã hướng dẫn về khai báo lưu trú. Ban quản lý cảng, bến tàu cho biết lịch tàu và yêu cầu giấy tờ khi ra đảo.
Khi hỏi, bạn nên nói rõ: đoàn mấy người, có trẻ em hay người nước ngoài không, đi những điểm nào, ở lại mấy đêm, có tự lái xe hay mang thiết bị bay không. Thông tin càng cụ thể, câu trả lời càng sát. Đừng dựa hoàn toàn vào các bài chia sẻ kinh nghiệm trên mạng, vì nhiều bài đã cũ hoặc nói về địa phương khác.
Nếu đi theo công ty du lịch, hỏi họ đã làm thủ tục gì cho đoàn, có cần giấy phép riêng cho điểm nào không. Một đơn vị lữ hành làm việc nghiêm túc sẽ trả lời rõ ràng, có khi còn gửi trước danh sách giấy tờ cần mang.
Cũng nên lưu sẵn tên và địa chỉ đồn biên phòng, trụ sở công an xã nơi bạn đến trong điện thoại trước khi lên đường. Khi lạc đường, xe hỏng giữa đèo hay gặp người bị nạn, biết ngay nơi cần tìm giúp bạn bình tĩnh hơn nhiều. Người dân địa phương luôn chỉ đường tới đồn biên phòng gần nhất nếu bạn hỏi.
Câu hỏi thường gặp
Công dân Việt Nam đi du lịch vùng biên giới có cần xin giấy phép không?
Đi lại, tham quan ở khu vực biên giới thì thường chỉ cần giấy tờ tuỳ thân và khai báo lưu trú khi ngủ lại. Vào vành đai biên giới hay vùng cấm thì phải được cơ quan có thẩm quyền cho phép.
Đi cùng bạn người nước ngoài lên vùng biên thì cần lưu ý gì?
Người nước ngoài có quy định riêng khi vào khu vực biên giới, có nơi cần giấy phép. Bạn nên hỏi trước cơ quan xuất nhập cảnh hoặc đồn biên phòng nơi đến, và nhờ công ty du lịch làm thủ tục nếu có.
Trẻ em ra đảo bằng tàu khách cần giấy tờ gì?
Thường cần giấy khai sinh hoặc giấy tờ tuỳ thân của trẻ để lập danh sách hành khách. Mỗi hãng tàu có yêu cầu cụ thể, bạn nên hỏi khi mua vé và mang bản sao có chứng thực để phòng thất lạc.
Có được cắm trại qua đêm gần cột mốc biên giới không?
Không nên tự ý cắm trại sát đường biên hay quanh cột mốc. Muốn cắm trại ở xã biên giới, bạn hỏi chính quyền xã và đồn biên phòng để được chỉ điểm phù hợp và khai báo lưu trú.
Tàu ra đảo bị hoãn vì biển động thì có cách nào đi sớm hơn không?
Không nên tìm cách đi bằng thuyền nhỏ không phép. Lệnh dừng tàu được đưa ra để giữ an toàn cho người đi biển. Bạn nên để dư thời gian trong kế hoạch và chờ tàu chạy lại theo thông báo chính thức.