ChuQuyen.comChủ Quyền
Các đảo ven bờ

Côn Đảo trên bản đồ vùng biển: ba điểm đường cơ sở, vườn quốc gia và mùa rùa lên đẻ

Côn Đảo gồm 16 hòn đảo, giữ ba điểm A3, A4, A5 của đường cơ sở. Vị trí, vườn quốc gia, rùa biển và cách tham quan có trách nhiệm ở quần đảo phía Nam.

Sea turtle hatchlings crawling across pale sand toward gentle waves at dawn on a quiet island beach, ranger seen from behind holding a basket, low angle

Côn Đảo là quần đảo gồm 16 hòn đảo lớn nhỏ ở vùng biển phía Nam, tổng diện tích khoảng 76 km², trong đó đảo Côn Sơn lớn nhất. Ba hòn của Côn Đảo là Hòn Tài Lớn, Hòn Bông Lang và Hòn Bảy Cạnh giữ ba điểm A3, A4, A5 của đường cơ sở theo Tuyên bố năm 1982, nhiều nhất trong số các cụm đảo.

Ngoài vai trò với vùng biển, Côn Đảo có vườn quốc gia bảo vệ cả rừng lẫn biển, là nơi rùa biển lên đẻ trứng và là nơi còn ghi nhận bò biển. Nhiều người biết Côn Đảo qua hệ thống di tích lịch sử; bài này tập trung vào phần ít được kể hơn: vị trí, vai trò điểm chuẩn và thiên nhiên cần được giữ.

Vị trí và các hòn đảo

Côn Đảo nằm ngoài khơi vùng biển Đông Nam Bộ, cách bờ hàng trăm cây số. Từ Vũng Tàu ra Côn Đảo khoảng 180 km đường biển; từ cửa sông Hậu ra gần hơn. Có thể đi bằng tàu từ đất liền hoặc máy bay. Sau sắp xếp năm 2025, Côn Đảo là đặc khu thuộc TP Hồ Chí Minh, vì tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu đã hợp nhất vào thành phố.

Đảo Côn Sơn rộng khoảng 51 km², chiếm phần lớn diện tích quần đảo và là nơi có dân cư, sân bay, cảng, khu hành chính. Các hòn còn lại như Hòn Bảy Cạnh, Hòn Cau, Hòn Tài, Hòn Bông Lang, Hòn Trác, Hòn Tre có diện tích nhỏ hơn nhiều, phần lớn không có dân thường trú, nhiều hòn nằm trong vùng quản lý của vườn quốc gia.

Địa hình Côn Sơn chủ yếu là đồi núi đá granit phủ rừng, sườn dốc xuống biển, xen những vũng, vịnh nhỏ và bãi cát. Khí hậu nóng quanh năm, có mùa mưa và mùa khô rõ rệt. Biển quanh đảo trong, nhiều rạn san hô và thảm cỏ biển.

Ba điểm chuẩn trên Côn Đảo

Trong 11 điểm có số hiệu của đường cơ sở năm 1982, Côn Đảo giữ ba điểm liền nhau. Bảng dưới đặt ba điểm cạnh hai điểm kề bên để bạn thấy vị trí của chúng trong chuỗi:

ĐiểmVị trí theo tuyên bốGhi chú
A2Hòn Đá Lẻ, đông nam Hòn KhoaiĐiểm trước, thuộc vùng biển Cà Mau
A3Hòn Tài Lớn, Côn ĐảoĐiểm thứ nhất trên Côn Đảo
A4Hòn Bông Lang, Côn ĐảoĐiểm thứ hai
A5Hòn Bảy Cạnh, Côn ĐảoĐiểm thứ ba, cũng là hòn có bãi rùa đẻ nổi tiếng
A6Hòn Hải, nhóm đảo Phú QuýĐiểm sau, ngoài khơi Nam Trung Bộ

Vì sao lại cần ba điểm ở cùng một quần đảo? Đường cơ sở thẳng được vẽ bằng cách nối những điểm nhô ra ngoài cùng. Côn Đảo có nhiều hòn trải ra theo các hướng khác nhau, nên cần nhiều điểm để đường cơ sở bám sát hình dạng ngoài cùng của quần đảo. Chi tiết này thường được dùng trong câu hỏi thi tìm hiểu biển đảo, và cũng là ý dễ nhớ nhất về Côn Đảo đối với học sinh.

Vườn quốc gia giữ cả rừng lẫn biển

Thành lập năm 1993. Vườn quốc gia Côn Đảo rộng gần 20.000 ha, gồm khoảng 6.000 ha rừng trên đảo và khoảng 14.000 ha vùng biển. Hiếm có vườn quốc gia nào ở Việt Nam mà phần biển lớn hơn phần rừng như vậy.

Được công nhận quốc tế. Năm 2013, vườn được công nhận là khu Ramsar, tức vùng đất ngập nước có tầm quan trọng quốc tế, và là Vườn di sản ASEAN.

Rừng trên đảo đá. Rừng trên các sườn đồi có nhiều loài cây gỗ, phong lan, các loài thú nhỏ như sóc, khỉ, cùng chim rừng. Một số loài là loài đặc hữu, chỉ ghi nhận ở Côn Đảo.

Rạn san hô và cỏ biển. Dưới nước là rạn san hô nhiều màu và các thảm cỏ biển. Cỏ biển là thức ăn của bò biển, loài thú biển rất hiếm và được bảo vệ nghiêm ngặt.

Phân khu và quy định. Vườn chia thành phân khu bảo vệ nghiêm ngặt, phục hồi sinh thái và dịch vụ. Ra các hòn hay lặn biển đều cần theo quy định của vườn, thường phải đăng ký và đi cùng hướng dẫn viên được phép.

Mùa rùa lên đẻ

Côn Đảo là một trong những nơi rùa biển lên đẻ trứng nhiều nhất ở Việt Nam, chủ yếu là rùa xanh. Mùa đẻ tập trung vào các tháng giữa năm. Rùa mẹ thường lên bãi vào ban đêm, đào hố, đẻ trứng rồi lấp cát và trở lại biển. Các bãi trên Hòn Bảy Cạnh và một số hòn khác là nơi rùa lên nhiều.

Cán bộ vườn quốc gia đi tuần bãi hằng đêm, đánh dấu tổ, có khi di dời trứng về khu ấp an toàn để tránh triều cường, kẻ săn mồi hoặc người lấy trộm. Khi trứng nở, rùa con được thả về biển. Từ hàng nghìn con rùa con xuống nước, chỉ một phần rất nhỏ sống sót tới tuổi trưởng thành, nên mỗi tổ trứng được giữ lại đều có ý nghĩa.

Vườn quốc gia có chương trình cho khách tham gia xem rùa đẻ, thả rùa con theo quy định nghiêm ngặt: số khách mỗi đêm có giới hạn, không dùng đèn sáng, không chạm vào rùa mẹ, giữ khoảng cách và im lặng. Nếu bạn muốn tham gia, hãy liên hệ chính thức với vườn quốc gia, không đi theo các tour tự phát hứa hẹn "chắc chắn thấy rùa".

Cách tham quan Côn Đảo có trách nhiệm

Chị Ngân, hướng dẫn viên ở TP Hồ Chí Minh, thường dẫn đoàn học sinh THPT ra Côn Đảo. Chị dặn đoàn theo trình tự sau:

  1. Trước chuyến đi, giao cho mỗi nhóm học sinh tìm hiểu một chủ đề: điểm chuẩn đường cơ sở, vườn quốc gia, rùa biển, hệ thống di tích lịch sử.
  2. Khi tới đảo, thăm các di tích lịch sử với thái độ trang nghiêm, ăn mặc lịch sự, không cười đùa lớn, làm theo hướng dẫn của ban quản lý.
  3. Ra các hòn hoặc lặn ngắm san hô chỉ cùng hướng dẫn viên được phép của vườn; mặc áo phao, không đứng lên rạn.
  4. Không mua sản phẩm làm từ mai rùa, san hô, vỏ ốc quý; những thứ này có thể vi phạm quy định bảo vệ động vật hoang dã.
  5. Mang rác về khu xử lý, hạn chế chai nhựa; dùng bình nước cá nhân.
  6. Cuối chuyến, mỗi nhóm trình bày năm phút về chủ đề của mình, kèm một điều nhóm thấy "khác với điều mình tưởng".

Chị Ngân kể, chủ đề được học sinh chọn nhiều nhất sau chuyến đi là rùa biển. Nhưng câu "khác với điều mình tưởng" hay gặp nhất lại về đường cơ sở: nhiều em không biết những hòn đảo nhỏ không người ở ngoài khơi Côn Đảo lại giữ vai trò mốc tính vùng biển.

Những chỗ hay nhầm về Côn Đảo

Mấy nhầm lẫn thường gặp trong bài viết và câu trả lời của học sinh:

  • Côn Đảo chỉ là một hòn đảo. Thực tế là quần đảo 16 hòn; đảo lớn nhất tên Côn Sơn.
  • Côn Đảo vẫn thuộc Bà Rịa – Vũng Tàu. Từ năm 2025, Côn Đảo là đặc khu thuộc TP Hồ Chí Minh.
  • Điểm chuẩn đặt trên đảo Côn Sơn. Ba điểm A3, A4, A5 đặt trên ba hòn nhỏ phía ngoài, không phải trên đảo Côn Sơn.
  • Ai cũng có thể tự do ra các hòn nhỏ. Nhiều hòn nằm trong phân khu bảo vệ của vườn quốc gia, ra phải theo quy định.

Sửa những nhầm lẫn này không khó, chỉ cần dẫn lại đúng văn bản và đúng thông tin của vườn quốc gia. Điều quan trọng là không lặp lại thông tin từ những bài du lịch viết vội mà không ghi nguồn.

Thăm hệ thống di tích thế nào cho đúng

Phần lớn khách ra Côn Đảo đều dành thời gian thăm hệ thống di tích lịch sử trên đảo Côn Sơn, nơi đã được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt. Đây là những nơi gắn với ký ức đau thương và sự hy sinh của nhiều thế hệ, nên cách cư xử khi tham quan quan trọng không kém việc đi đúng lộ trình.

Một vài nguyên tắc đơn giản: ăn mặc kín đáo, lịch sự; nói nhỏ; không leo trèo, không viết vẽ lên tường, không chạm vào hiện vật; chụp ảnh ở những nơi được phép và không tạo dáng vui đùa ở những không gian tưởng niệm. Nếu đi cùng trẻ nhỏ, hãy giải thích trước với con rằng đây là nơi để tưởng nhớ, không phải khu vui chơi.

Với đoàn học sinh, nên có người thuyết minh của ban quản lý di tích. Thuyết minh viên nắm tư liệu chính thống, giúp các em hiểu đúng, tránh những câu chuyện thêu dệt lan truyền trên mạng. Nội dung lịch sử chi tiết về các giai đoạn đã có trong những bài chuyên đề khác; khi tới Côn Đảo, điều nên mang về là thái độ trân trọng và hiểu rằng quần đảo này vừa là di tích, vừa là một phần lãnh thổ có vai trò thật với vùng biển phía Nam.

Câu hỏi tự kiểm sau khi đọc

Bạn thử trả lời nhanh các câu dưới đây. Nếu dùng cho học sinh, có thể chia thành hai đội hỏi đáp, không tính điểm:

  • Côn Đảo gồm bao nhiêu hòn đảo, đảo nào lớn nhất?
  • Ba điểm đường cơ sở trên Côn Đảo có số hiệu nào, đặt ở những hòn nào?
  • Vì sao một quần đảo lại cần nhiều điểm chuẩn như vậy?
  • Vườn quốc gia Côn Đảo có phần biển lớn hơn hay phần rừng lớn hơn?
  • Khách muốn xem rùa đẻ cần làm gì để đúng quy định?
  • Từ năm 2025, Côn Đảo thuộc đơn vị hành chính nào?

Đáp án đều nằm trong các mục ở trên. Câu thứ ba là câu đáng thảo luận nhất, vì nó giúp người học hiểu bản chất của đường cơ sở thẳng: nối những điểm nhô ra ngoài cùng để bám theo hình dạng bờ và đảo. Ai trả lời được câu này bằng lời của mình là đã hiểu, không chỉ thuộc lòng.

Câu hỏi thường gặp

Côn Đảo có bao nhiêu hòn đảo?

Côn Đảo gồm 16 hòn đảo lớn nhỏ, tổng diện tích khoảng 76 km². Đảo Côn Sơn lớn nhất, rộng khoảng 51 km², là nơi tập trung dân cư và các cơ sở hành chính, dịch vụ.

Ba điểm đường cơ sở ở Côn Đảo nằm ở đâu?

Theo Tuyên bố của Chính phủ ngày 12/11/1982, điểm A3 ở Hòn Tài Lớn, A4 ở Hòn Bông Lang, A5 ở Hòn Bảy Cạnh. Cả ba đều là những hòn nhỏ phía ngoài quần đảo.

Xem rùa đẻ ở Côn Đảo vào mùa nào?

Mùa rùa lên đẻ tập trung vào các tháng giữa năm. Muốn tham gia cần đăng ký với vườn quốc gia, theo đúng quy định về số khách, ánh sáng và khoảng cách với rùa mẹ.

Bò biển ở Côn Đảo có dễ gặp không?

Không. Bò biển rất hiếm, nhút nhát, sống ở vùng có thảm cỏ biển. Việc gặp chúng là may mắn; khách không nên tìm cách đuổi theo hay tiếp cận khi thấy.

Côn Đảo thuộc tỉnh, thành nào hiện nay?

Từ sau sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025, Côn Đảo là đặc khu thuộc TP Hồ Chí Minh, do tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu hợp nhất vào thành phố.

Đi Côn Đảo bằng gì?

Có thể đi tàu từ đất liền hoặc đi máy bay. Đường biển phụ thuộc thời tiết nhiều hơn, nên nếu đi vào mùa gió nên theo dõi lịch tàu và để dư thời gian.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138