ChuQuyen.comChủ Quyền
Các đảo ven bờ

Đảo Cồn Cỏ: hòn đảo nhỏ ngoài khơi Quảng Trị, điểm nối hai đoạn đường cơ sở

Cồn Cỏ là đảo nhỏ ngoài khơi Quảng Trị, giữ điểm A11 của đường cơ sở và là điểm nối với đoạn vịnh Bắc Bộ công bố năm 2025. Tự nhiên, rạn san hô, đời sống.

Small forested basalt island with dark rocky shore and clear shallow reef water, seen from a ferry approaching at midday, bright overhead sun

Cồn Cỏ là một hòn đảo nhỏ ngoài khơi tỉnh Quảng Trị, rộng chừng 2,3 km², cách bờ khoảng vài chục cây số. Đảo giữ điểm A11, điểm cuối của đường cơ sở theo Tuyên bố năm 1982 và cũng là điểm mở đầu đoạn đường cơ sở trong vịnh Bắc Bộ theo Tuyên bố năm 2025.

Nói ngắn gọn, Cồn Cỏ là "khớp nối" giữa hai đoạn đường cơ sở của Việt Nam. Ngoài vai trò này, đảo còn có rừng, rạn san hô và một cộng đồng nhỏ sống bằng nghề biển và dịch vụ. Bài dưới đi lần lượt từ địa lý tới đời sống, kèm một kế hoạch tìm hiểu cho học sinh và những lưu ý nếu bạn có dịp ra đảo.

Vị trí và nguồn gốc của đảo

Cồn Cỏ nằm ngoài khơi phía đông tỉnh Quảng Trị, đối diện khoảng giữa bờ biển của tỉnh. Khoảng cách từ đảo vào bờ gần nhất chừng hai mươi lăm đến ba mươi cây số, tuỳ điểm chọn trên bờ. Tàu khách thường xuất phát từ khu vực cửa biển Cửa Việt.

Đảo có nguồn gốc núi lửa: nền đảo là đá bazan, đất đỏ bazan phủ phần lớn bề mặt, bờ là những gành đá đen xen với bãi nhỏ. Đây là điểm chung với vài hòn đảo khác ở miền Trung như Lý Sơn hay Phú Quý, và là lý do đảo có đất khá tốt cho cây cối dù diện tích rất nhỏ.

Trên đảo vẫn còn những khoảng rừng tự nhiên. Quanh đảo là vùng nước trong, có rạn san hô và thảm rong, nơi nhiều loài cá rạn sinh sống. Sau sắp xếp năm 2025, Cồn Cỏ là một đặc khu thuộc tỉnh Quảng Trị mới.

Muốn tìm đảo trên bản đồ, bạn dò theo bờ biển Quảng Trị tới cửa sông Thạch Hãn đổ ra biển ở Cửa Việt, rồi nhìn ra phía đông bắc ngoài khơi: chấm nhỏ đơn độc ở đó là Cồn Cỏ. Trên bản đồ tỉ lệ nhỏ trong sách giáo khoa, đảo chỉ to bằng đầu kim, nên nhiều học sinh bỏ sót. Một mẹo là đặt đầu bút chì vào Cửa Việt và kéo ra biển khoảng một đốt ngón tay theo tỉ lệ bản đồ, rồi so với chú giải để ước lượng khoảng cách thật. Làm vậy vài lần, các em tự hình dung được một hòn đảo vài chục cây số ngoài khơi là gần hay xa so với quãng đường từ nhà tới trường.

Cồn Cỏ trong hai văn bản về đường cơ sở

Vai trò đặc biệt của Cồn Cỏ thể hiện rõ khi đặt hai tuyên bố cạnh nhau:

Nội dungTuyên bố ngày 12/11/1982Tuyên bố ngày 21/02/2025
Phạm viTừ điểm 0 ở vùng biển Tây Nam tới đảo Cồn CỏTrong vịnh Bắc Bộ, từ đảo Cồn Cỏ trở lên phía Bắc
Vị trí của Cồn CỏĐiểm A11, điểm cuối cùngĐiểm A11, điểm đầu tiên
Điểm tiếp theo sau Cồn CỏGhi rằng đoạn từ Cồn Cỏ tới cửa vịnh sẽ xác định sauHòn Gió Lớn (A12), rồi tiếp lên tới A24
Cách ghi tọa độĐộ và phútHệ WGS-84, tới giây

Nhờ điểm A11 được giữ nguyên, hai đoạn đường cơ sở nối liền nhau thành một chuỗi chạy dọc gần hết bờ biển. Đây là chi tiết rất hay để đưa vào câu hỏi cuộc thi tìm hiểu biển đảo: "Hòn đảo nào vừa là điểm cuối của đường cơ sở năm 1982 vừa là điểm đầu của đoạn vịnh Bắc Bộ năm 2025?"

Rạn san hô và khu bảo tồn biển

Rạn san hô ven đảo. Nước quanh Cồn Cỏ trong và ít phù sa vì đảo nằm xa cửa sông, điều kiện thuận lợi cho san hô. Rạn san hô là nơi cá con trú ẩn, là "vườn ươm" cho nguồn lợi hải sản của cả vùng biển ven bờ Quảng Trị.

Khu bảo tồn biển. Vùng biển quanh đảo được quản lý theo hướng khu bảo tồn biển, có phân vùng: vùng bảo vệ nghiêm ngặt, vùng phục hồi sinh thái và vùng được khai thác có điều kiện. Ranh giới cụ thể cần hỏi ban quản lý hoặc chính quyền đặc khu.

Những việc làm hại rạn. Thả neo lên san hô, giẫm lên rạn khi lặn, bẻ san hô làm kỷ niệm, đánh bắt bằng chất nổ hoặc hoá chất là những tác động khiến rạn mất nhiều năm mới hồi lại, có loại không hồi lại được.

Việc người dân đảo đang làm. Người dân và các tổ cộng đồng tham gia tuần tra, nhặt rác bờ biển, hướng dẫn khách lặn ngắm đúng cách. Nhờ vậy du lịch sinh thái mới có thể đi cùng việc giữ rạn.

Đời sống của cư dân trên đảo

Cồn Cỏ là đảo có dân sinh sống, quy mô nhỏ. Người dân làm dịch vụ hậu cần nghề cá, buôn bán nhỏ, du lịch cộng đồng, cùng với các lực lượng làm nhiệm vụ trên đảo. Đảo có khu neo đậu cho tàu cá tránh trú khi có bão, nhất là vào mùa mưa bão ở miền Trung từ khoảng tháng 9 đến tháng 11.

Điều kiện sinh hoạt đã cải thiện nhiều: có điện, có nước, có trạm y tế, có tàu kết nối với đất liền. Tuy vậy, như mọi đảo nhỏ, nhịp sống phụ thuộc vào thời tiết. Khi biển động, tàu không chạy, hàng hoá chậm, người ốm nặng cần chuyển vào bờ phải chờ phương tiện phù hợp.

Một gia đình trẻ ở Cồn Cỏ, nếu được hỏi, thường kể về những việc rất cụ thể: dự trữ gạo, mắm, thuốc trước mùa bão; con đi học ở trường trên đảo, lên các bậc học cao hơn thì vào đất liền; buổi chiều ra bờ kè nhìn tàu về. Những chi tiết đó giúp học sinh đất liền hình dung "giữ đảo" là việc bình thường hằng ngày của những người dân bình thường.

Kế hoạch một buổi tìm hiểu Cồn Cỏ cho học sinh THCS

Thầy Phong, giáo viên ở Quảng Trị, dùng Cồn Cỏ làm chủ đề cho buổi sinh hoạt ngoại khoá 60 phút. Bạn có thể làm tương tự với hòn đảo gần nơi mình dạy:

  1. Mở đầu 10 phút: cho học sinh xem ảnh đảo chụp từ tàu, hỏi các em đoán đảo rộng bao nhiêu, cách bờ bao xa. Ghi lại các phỏng đoán.
  2. Giới thiệu 15 phút: vị trí, diện tích khoảng 2,3 km², nguồn gốc núi lửa, rạn san hô. So diện tích đảo với diện tích một xã quen thuộc để các em hình dung.
  3. Hoạt động nhóm 15 phút: mỗi nhóm nhận một thẻ chủ đề (đường cơ sở, rạn san hô, đời sống, thời tiết) và trả lời hai câu hỏi trong thẻ.
  4. Trình bày 15 phút: từng nhóm nói trong ba phút; thầy sửa chỗ sai bằng cách chỉ lại nguồn.
  5. Kết thúc 5 phút: mỗi em viết một câu "điều mình mới biết về Cồn Cỏ". Không chấm điểm, chỉ đọc vài câu trước lớp.

Thầy Phong nhận xét rằng câu hỏi gây hứng thú nhất là câu về điểm A11. Học sinh thích ý tưởng một hòn đảo nhỏ bằng vài cây số vuông lại là "khớp nối" của cả đường cơ sở.

Nếu bạn có dịp ra đảo

Cồn Cỏ đón khách du lịch với quy mô nhỏ. Vài điều nên nhớ để chuyến đi an toàn và tôn trọng đảo:

  • Mang giấy tờ tuỳ thân và làm theo hướng dẫn tại bến tàu; danh sách hành khách ra đảo được kiểm tra.
  • Theo dõi thời tiết trước ngày đi và chuẩn bị tinh thần đổi lịch; mùa biển êm thường từ khoảng tháng 4 đến tháng 8.
  • Không chụp ảnh, quay phim ở những khu vực có biển cấm hoặc khi được nhắc không chụp.
  • Lặn ngắm san hô cùng người hướng dẫn địa phương, không đứng lên rạn, không mang san hô, vỏ ốc về.
  • Mang rác về đất liền, hạn chế đồ nhựa dùng một lần; nước ngọt trên đảo quý, dùng tiết kiệm.
  • Ăn ở, mua sắm tại các hộ dân trên đảo để người dân có thêm thu nhập từ du lịch.

Đi đảo nhỏ không giống đi nghỉ ở bãi biển đông đúc. Khách được trải nghiệm sự yên tĩnh, rạn san hô trong và sự thân thiện của người dân, đổi lại cần chấp nhận dịch vụ đơn giản và lịch trình có thể thay đổi theo sóng gió.

Cồn Cỏ đặt cạnh hai đảo núi lửa khác ở miền Trung

Cồn Cỏ, Lý Sơn và Phú Quý đều có nguồn gốc núi lửa, đều có dân sinh sống và đều giữ điểm chuẩn đường cơ sở. Đặt cạnh nhau giúp học sinh nhớ cả ba mà không lẫn:

ĐảoThuộc tỉnh, thành (từ 2025)Diện tích gần đúngĐiểm chuẩn đường cơ sở
Cồn CỏQuảng TrịKhoảng 2,3 km²A11, điểm nối hai tuyên bố
Lý SơnQuảng NgãiKhoảng 10 km²A10
Phú QuýLâm ĐồngKhoảng 16 km²A6 đặt tại Hòn Hải thuộc nhóm đảo Phú Quý

Mẹo nhớ: đi từ Bắc vào Nam thì đảo lớn dần, còn số hiệu điểm chuẩn nhỏ dần, vì đường cơ sở năm 1982 được đánh số từ vùng biển Tây Nam đi lên. Một học sinh lớp 9 ở Quảng Ngãi nhớ thứ tự này bằng câu "Cỏ mười một, Sơn mười, Quý sáu". Các con số diện tích ghi "khoảng" vì mỗi nguồn đo theo cách hơi khác nhau.

Những chỗ hay nhầm về Cồn Cỏ

Các nhầm lẫn dưới đây thường gặp trong bài làm của học sinh và cả trong một số bài viết trên mạng:

  • Nhầm Cồn Cỏ là một bãi cát nổi. Chữ "cồn" khiến nhiều người nghĩ đây là cồn cát ở cửa sông. Thực tế Cồn Cỏ là đảo đá bazan nằm ngoài khơi, có rừng và có dân.
  • Nghĩ đảo nằm trong đoạn đường cơ sở vịnh Bắc Bộ, không thuộc đoạn năm 1982. Cồn Cỏ thuộc cả hai: là điểm cuối năm 1982 và điểm đầu năm 2025.
  • Nói đảo thuộc tỉnh Quảng Bình. Cồn Cỏ trước nay thuộc Quảng Trị; sau khi Quảng Bình và Quảng Trị hợp nhất năm 2025, tỉnh mới mang tên Quảng Trị.
  • Đưa ra một con số khoảng cách duy nhất. Khoảng cách phụ thuộc điểm chọn trên bờ; nói "vài chục cây số" hoặc "khoảng 25 đến 30 km" là an toàn.

Khi gặp những nhầm lẫn này trong bài viết của học sinh, hãy sửa kèm lý do ngắn gọn. Các em nhớ lâu hơn khi hiểu vì sao sai, chẳng hạn hiểu rằng chữ "cồn" trong tên đảo là tên gọi truyền thống, không phải mô tả địa chất.

Câu hỏi thường gặp

Đảo Cồn Cỏ cách đất liền bao xa?

Các nguồn ghi khoảng cách khác nhau tuỳ điểm chọn trên bờ, nằm trong khoảng hai mươi lăm đến ba mươi cây số. Khi nói chung, bạn chỉ cần nói đảo cách bờ Quảng Trị vài chục cây số.

Vì sao Cồn Cỏ quan trọng với đường cơ sở?

Cồn Cỏ là điểm A11, điểm cuối cùng của đường cơ sở theo Tuyên bố năm 1982, đồng thời là điểm đầu của đoạn đường cơ sở trong vịnh Bắc Bộ theo Tuyên bố năm 2025. Đảo nối hai đoạn này với nhau.

Đảo Cồn Cỏ được hình thành như thế nào?

Cồn Cỏ có nguồn gốc núi lửa. Nền đảo là đá bazan, bề mặt phủ đất đỏ bazan, bờ có nhiều gành đá đen. Đất tốt giúp đảo giữ được những khoảng rừng dù diện tích nhỏ.

Đi đảo Cồn Cỏ vào mùa nào thuận lợi?

Mùa biển êm ở miền Trung thường từ khoảng tháng 4 đến tháng 8. Từ tháng 9 đến tháng 11 là mùa mưa bão, tàu có thể nghỉ chạy nhiều ngày, nên không nên lên kế hoạch cứng vào thời gian này.

Có được lặn ngắm san hô ở Cồn Cỏ không?

Có thể lặn ngắm ở những khu vực được phép, đi cùng người hướng dẫn địa phương. Cần tránh vùng bảo vệ nghiêm ngặt của khu bảo tồn và không chạm, không bẻ san hô.

Học sinh nên nhớ điều gì về Cồn Cỏ?

Ba ý chính: đảo nhỏ ngoài khơi Quảng Trị, có nguồn gốc núi lửa, và là điểm A11 nối hai đoạn đường cơ sở của Việt Nam. Các con số diện tích, khoảng cách chỉ cần nhớ ở mức khoảng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138