ChuQuyen.comChủ Quyền
Bản đồ đúng, bản đồ sai

Vẽ bản đồ Việt Nam cho tranh tường, slide, thiết kế: giữ đúng hai quần đảo và biển

Vẽ hay dùng hình bản đồ Việt Nam cho tranh tường, slide, ấn phẩm sự kiện: lấy nguồn chuẩn, đặt khung hai quần đảo, cách điệu mà không sai chủ quyền.

Group of high school students in Thanh Hoa painting a large blue sea mural on a schoolyard wall, seen from behind on step ladders, paint buckets on the ground, bright morning sun

Khi tự vẽ hoặc dùng hình bản đồ Việt Nam cho tranh tường, slide, ấn phẩm sự kiện hay bao bì, bạn lấy đường nét từ một bản đồ chuẩn trong nước, luôn đặt quần đảo Hoàng Sa và quần đảo Trường Sa vào hình (ngay vị trí thật hoặc trong một khung phụ có ghi tên), tô cùng màu với đất liền, và không để lại bất kỳ đường kẻ lạ nào trên Biển Đông. Cách điệu nét vẽ thoải mái được, miễn là hình đọc ra đúng lãnh thổ.

Lỗi hay gặp nhất không phải là cố ý vẽ sai, mà là cắt khung ảnh sát bờ cho gọn, lấy một hình trên mạng làm nền mà không soát lớp bên dưới, hoặc vẽ hình chữ S mềm mại rồi quên đảo. Bài này đi qua nguồn hình, bốn cách bố trí hai quần đảo, quy trình vẽ tranh tường cho một nhóm học sinh, và bảng soát trước khi công bố.

Lấy đường nét từ đâu

Nguồn hình quyết định phần lớn độ đúng của sản phẩm cuối. Ưu tiên theo thứ tự dưới đây.

  • Bản đồ trong sách giáo khoa Địa lý, Lịch sử và Địa lý. Có sẵn ở mọi nhà có học sinh, đã qua thẩm định, đủ hai quần đảo.
  • Atlat Địa lí Việt Nam và bản đồ do nhà xuất bản trong nước phát hành. Nhiều tỉ lệ, nhiều chủ đề, tên địa danh tiếng Việt chuẩn.
  • Bản đồ hành chính Việt Nam mới theo 34 tỉnh, thành. Dùng khi sản phẩm cần thể hiện ranh giới tỉnh, tên đơn vị hành chính sau sắp xếp năm 2025.
  • Dữ liệu bản đồ nền do cơ quan nhà nước về đo đạc và bản đồ cung cấp. Dành cho người làm thiết kế chuyên nghiệp cần đường nét chính xác, có thể liên hệ đơn vị quản lý để được hướng dẫn.
  • Không nên: lấy hình từ trang tìm kiếm ảnh, kho ảnh nước ngoài, mẫu thiết kế có sẵn không rõ nguồn. Những hình này hay thiếu đảo hoặc chứa lớp đường kẻ mờ khó thấy.

Khi dùng hình chụp hoặc quét từ sách để đồ lại, bạn đang lấy đường nét làm khung cho tác phẩm của mình, không in lại nguyên trang sách. Với sản phẩm thương mại, nên hỏi ý kiến người có chuyên môn về quyền tác giả nếu định dùng nguyên hình của một đơn vị xuất bản.

Bốn cách bố trí hai quần đảo trong hình

Hai quần đảo nằm xa bờ, nên với khổ hình hẹp, đặt đúng vị trí thật sẽ làm hình rất rộng. Bảng dưới gợi ý cách bố trí theo khổ sản phẩm.

Cách bố tríHợp vớiLưu ý
Đúng vị trí thật trên biểnTranh tường lớn, bản đồ khổ ngang, slide ngangChừa đủ vùng biển phía đông; không cắt mép
Khung phụ ở góc dưới bên phảiKhổ dọc, sách, tờ rơiKhung ghi rõ tên hai quần đảo, có thể ghi thuộc Đà Nẵng, Khánh Hoà
Thu gọn khoảng cách, giữ hướngHình cách điệu, biểu tượng nhỏGiữ đúng hướng phía đông của hai quần đảo so với đất liền; ghi tên
Dải biển cách điệu chứa hai cụm đảoLogo, huy hiệu, hoạ tiếtHai cụm đảo phải nhận ra được; tránh biến thành chấm trang trí vô nghĩa

Dù chọn cách nào, khung phụ không được chứa thứ gì khác ngoài vùng biển và hai quần đảo của Việt Nam. Nhiều bản đồ sai lại dùng chính khung phụ để vẽ đường đứt khúc, nên khi đồ lại một hình có khung phụ, hãy kiểm từng nét trong khung.

Tình huống: tranh tường ở sân trường

Nhóm học sinh lớp 11 ở một trường trung học phổ thông tại Thanh Hoá được giao vẽ tranh tường chủ đề biển đảo, dài khoảng tám mét, ở dãy hành lang. Bản phác đầu tiên của nhóm là một hình chữ S lớn màu đỏ trên nền sóng xanh, rất đẹp, nhưng không có hai quần đảo. Lý do: nếu vẽ đúng vị trí thì hình chữ S phải dịch sang trái, phá bố cục.

Thầy phụ trách hướng dẫn nhóm đổi bố cục: hình chữ S đặt lệch trái, vùng biển chiếm hai phần ba bức tường phía bên phải, Hoàng Sa và Trường Sa vẽ ở vị trí tương đối đúng, mỗi quần đảo là một cụm đảo nhỏ có tên viết tay rõ ràng. Phần biển rộng hoá ra lại là chỗ đẹp nhất: nhóm vẽ thêm thuyền đánh cá, đàn cá, hải đăng, đều không có chữ hay số.

Trước khi tô màu chính thức, nhóm chụp bản phác, đặt cạnh bản đồ trong Atlat để soát. Thầy cho cả nhóm cùng trả lời ba câu: có đủ hai quần đảo không, có ghi tên tiếng Việt không, vùng biển có nét nào giống đường đứt khúc không. Bức tranh xong sau hai tuần, thành chỗ học sinh các lớp dừng lại chụp ảnh. Không ai chấm điểm bức tranh; nhóm được góp ý bằng lời trong buổi chào cờ.

Quy trình vẽ, từ phác thảo tới công bố

Áp dụng cho tranh tường, slide, ấn phẩm in, hoạ tiết trên sản phẩm. Với hình nhỏ, một vài bước làm rất nhanh, nhưng đừng bỏ bước nào.

  1. Chọn nguồn đường nét chuẩn, ghi lại nguồn để sau này cần thì tra lại.
  2. Chọn cách bố trí hai quần đảo theo khổ sản phẩm (xem bảng ở trên), vẽ khung bố cục trước khi vẽ chi tiết.
  3. Đồ đường bờ biển, biên giới đất liền theo nguồn. Với hình cách điệu, giữ các đặc điểm nhận diện: phần hẹp ở miền Trung, mũi Cà Mau, Vịnh Bắc Bộ.
  4. Đặt hai quần đảo, ghi tên tiếng Việt. Đặt các đảo lớn ven bờ như Phú Quốc, Côn Đảo nếu tỉ lệ cho phép.
  5. Tô màu: đất liền và đảo cùng một màu hoặc cùng một nhóm màu; biển một màu khác.
  6. Soát lần cuối với nguồn chuẩn: không thiếu, không thừa nét. Với file số, bật hiện mọi lớp, xoá lớp tham chiếu không dùng đến.
  7. Nhờ một người khác soát lại trước khi in hoặc trình chiếu. Mắt người vẽ thường quen với hình của mình, dễ bỏ sót.

Bước bảy hay bị bỏ qua nhất vì vội. Người soát không cần chuyên môn; chỉ cần đưa họ ba câu hỏi về hai quần đảo, tên gọi và đường lạ trên biển.

Cách điệu đến đâu thì vẫn đúng

Đơn giản hoá đường bờ biển: được. Hình biểu tượng không cần từng vũng vịnh. Miễn người xem nhận ra hình Việt Nam và các đặc điểm chính.

Thu nhỏ hai quần đảo thành cụm chấm: được, nếu có tên. Chấm không tên dễ bị hiểu là hoạ tiết trang trí. Một chữ "Hoàng Sa", "Trường Sa" nhỏ bên cạnh là đủ.

Bỏ hai quần đảo cho bố cục gọn: không được. Khi hình thể hiện lãnh thổ Việt Nam, hai quần đảo là một phần không tách rời. Thiếu đảo là hình không đúng, dù vẽ đẹp đến đâu.

Tô hai quần đảo màu khác hẳn đất liền để nổi bật: nên tránh. Màu khác dễ gây hiểu nhầm là thuộc lãnh thổ khác. Muốn nổi bật thì dùng viền đậm hoặc kích thước, giữ cùng nhóm màu.

Xoay, nghiêng hình bản đồ cho bố cục: cân nhắc. Bản đồ quy ước hướng bắc ở trên. Xoay hình làm người xem khó nhận ra vị trí hai quần đảo so với đất liền; nếu buộc phải xoay, giữ nguyên vị trí tương đối và tên gọi.

Thêm sóng, thuyền, cá trên biển: được. Hoạ tiết trang trí làm tranh sinh động. Chỉ tránh những đường cong nối dài thành chuỗi gạch đứt khúc, dễ bị nhìn nhầm thành đường sai.

Slide và tài liệu số: những lỗi chỉ màn hình mới có

Hình bản đồ trên slide, trang web nội bộ, tài liệu số có vài lỗi riêng mà bản in ít gặp. Lỗi thứ nhất là tự động cắt khung: phần mềm trình chiếu hay tự cắt ảnh cho vừa khung đặt sẵn, và phần bị cắt thường là mép phải, đúng chỗ có hai quần đảo. Sau khi chèn ảnh, bạn kiểm chế độ cắt ảnh, kéo khung cho đủ vùng biển phía đông.

Lỗi thứ hai là hình nền mờ: người làm slide đặt bản đồ làm nền, giảm độ đậm còn mười, hai mươi phần trăm cho chữ dễ đọc. Ở độ mờ đó, trên màn hình máy tính có thể vẫn thấy đảo, nhưng chiếu qua máy chiếu ở phòng sáng thì hai quần đảo biến mất. Nếu bản đồ là nội dung chính, đừng làm mờ; nếu chỉ là nền trang trí, chọn hình khác không phải bản đồ.

Lỗi thứ ba là biểu tượng bản đồ có sẵn trong thư viện biểu tượng của phần mềm văn phòng. Nhiều biểu tượng hình Việt Nam được vẽ rất giản lược, không có đảo. Trước khi dùng, phóng to biểu tượng và soát như một bản đồ thật. Cuối cùng, khi xuất tài liệu ra định dạng khác để gửi đi, mở lại bản đã xuất để soát, vì một số thao tác nén ảnh làm mất chi tiết nhỏ như các chấm đảo.

Bảng soát trước khi công bố

In bảng này dán cạnh bàn làm việc nếu bạn thường xuyên làm hình có bản đồ. Mỗi câu trả lời phải là "có".

  • Hình có quần đảo Hoàng Sa, có ghi tên tiếng Việt?
  • Hình có quần đảo Trường Sa, có ghi tên tiếng Việt?
  • Hai quần đảo cùng màu, cùng nhóm màu với đất liền?
  • Vùng biển phía đông và khung phụ (nếu có) không có đường kẻ nào không rõ ý nghĩa?
  • Phú Quốc và các đảo lớn ven bờ, nếu được vẽ, cùng màu đất liền?
  • Tên biển ghi là Biển Đông (với sản phẩm tiếng Việt)?
  • File số đã xoá hết lớp tham chiếu, lớp ẩn?
  • Đã có người thứ hai soát?

Với slide, chụp ảnh màn hình ở chế độ trình chiếu để soát, vì một số phần mềm hiển thị khác giữa chế độ chỉnh sửa và chế độ trình chiếu. Với ấn phẩm in, soát trên bản in thử, không chỉ trên màn hình.

Nếu một câu trả lời là "không", sửa ngay rồi soát lại cả tám câu từ đầu, vì sửa một chỗ đôi khi làm lệch chỗ khác, như kéo khung cho đủ đảo lại làm hình bị co, chữ tên đảo bị mất.

Câu hỏi thường gặp

Vẽ hình chữ S làm logo cho câu lạc bộ có bắt buộc vẽ hai quần đảo không?

Nếu logo dùng hình bản đồ để thể hiện Việt Nam, nên có hai quần đảo để hình đúng và đủ. Nếu không muốn hình phức tạp, bạn có thể chọn biểu tượng khác không dựa trên hình bản đồ, như hình ảnh biển, cánh buồm.

Có được đặt hai quần đảo trong khung riêng ở góc hình không?

Được. Đây là cách trình bày phổ biến trên bản đồ Việt Nam chuẩn khi khổ giấy hẹp. Khung cần ghi rõ tên hai quần đảo và chỉ chứa vùng biển, đảo của Việt Nam, không chứa đường kẻ lạ.

Lấy hình bản đồ Việt Nam trên mạng về chỉnh lại có được không?

Nên tránh, vì hình trên mạng thường không rõ nguồn, hay thiếu đảo hoặc có lớp đường kẻ mờ. Tốt nhất đồ lại từ bản đồ trong sách giáo khoa, Atlat hoặc bản đồ do đơn vị xuất bản trong nước phát hành.

Tranh vẽ của học sinh thiếu đảo thì giáo viên nên góp ý thế nào?

Góp ý nhẹ nhàng bằng câu hỏi, như "Em so với bản đồ trong Atlat xem còn thiếu gì?", để học sinh tự phát hiện và bổ sung. Không nên chấm điểm thấp vì lỗi này mà bỏ qua việc giải thích.

Vẽ bản đồ Việt Nam bằng màu cờ đỏ sao vàng có phải là cách duy nhất đúng không?

Không. Bạn chọn màu tuỳ ý theo thẩm mỹ, miễn là đất liền và các đảo cùng một màu hoặc nhóm màu, biển một màu khác, và hình đủ hai quần đảo.

Slide thuyết trình chỉ cần bản đồ miền Bắc thì có cần vẽ hai quần đảo không?

Khi bản đồ chỉ thể hiện một vùng, như miền Bắc hay một tỉnh, thì không bắt buộc vẽ hai quần đảo nằm ngoài khung. Chỉ khi hình thể hiện toàn bộ lãnh thổ Việt Nam thì cần đủ hai quần đảo.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138