ChuQuyen.comChủ Quyền
Biên giới đất liền và cột mốc

Thấy cột mốc biên giới bị hư hại, nghiêng đổ phải làm gì: báo ai, ghi gì, tránh gì

Thấy cột mốc nghiêng, sạt chân, bị phá hay mất, bạn không tự sửa mà báo ngay đồn biên phòng hoặc chính quyền xã. Cách ghi nhận, những việc không nên làm và tự quản mốc.

Elderly Vietnamese villager seen from behind walking with a bamboo stick along a muddy hillside trail after rain, low clouds over the forest, overcast muted light, medium wide shot

Khi thấy cột mốc biên giới bị nghiêng, sạt chân, nứt vỡ, bị cây đổ đè hay có dấu hiệu bị tác động, bạn không tự sửa, không tự dựng lại mà báo ngay cho đồn biên phòng gần nhất hoặc Uỷ ban nhân dân xã, công an xã. Việc của người dân là phát hiện, ghi nhận đúng và báo kịp thời; việc kiểm tra, phục hồi do cơ quan có thẩm quyền làm theo quy định và theo thoả thuận với nước láng giềng.

Luật Biên giới quốc gia cấm xê dịch, phá hoại, làm hư hại mốc quốc giới và quy định việc phục hồi, sửa chữa mốc phải theo pháp luật và điều ước quốc tế. Vì vậy một cột mốc nghiêng không thể được "kê lại cho thẳng" bởi người đi đường. Dưới đây là các bước cụ thể, những việc không nên làm và cách nhiều thôn bản đang cùng giữ mốc.

Bốn bước khi phát hiện cột mốc có vấn đề

Anh Vàng, một nông dân ở vùng cao Điện Biên, phát hiện cột mốc gần nương nhà mình bị nghiêng sau mấy ngày mưa lớn. Anh làm theo đúng bốn bước được đồn biên phòng hướng dẫn trong buổi họp thôn:

  1. Dừng lại ở khoảng cách an toàn, quan sát. Sau mưa lũ, đất quanh mốc có thể tiếp tục sạt; không đứng sát mép đất, không lại gần nếu thấy nguy hiểm.
  2. Ghi nhớ hoặc ghi lại số hiệu mốc nếu đọc được, vị trí theo cách người địa phương gọi (gần nương ai, đầu con suối nào), tình trạng nhìn thấy và thời gian phát hiện.
  3. Báo ngay cho đồn biên phòng phụ trách địa bàn, hoặc trưởng thôn, công an xã, Uỷ ban nhân dân xã để chuyển tin. Nếu thôn có tổ tự quản đường biên, cột mốc thì báo cả tổ.
  4. Không tự xử lý. Nếu được cán bộ đề nghị, có thể dẫn đường đến vị trí mốc.

Hai ngày sau, cán bộ biên phòng lên kiểm tra và lập biên bản. Anh Vàng không cần làm gì thêm. Điều đáng nói là anh báo sớm, khi cột mới nghiêng, chứ không đợi đến lúc đổ hẳn.

Dấu hiệu thường gặp và việc nên làm

Không phải dấu hiệu nào cũng do con người gây ra; phần lớn là do thời tiết và địa chất. Dù thế nào, cách xử lý của người dân đều là báo tin.

Dấu hiệuNguyên nhân hay gặpViệc nên làm
Mốc nghiêng, chân mốc bị xóiMưa lớn, lũ, sạt lở đấtBáo đồn biên phòng, tránh lại gần khi đất còn sạt
Cây đổ đè lên mốc, cỏ mọc trùmGió bão, cây rừng phát triểnBáo để được hướng dẫn; không tự chặt cây gần mốc nếu chưa được phép
Mặt mốc bị viết, vẽ, bôi bẩnNgười đi qua thiếu ý thứcBáo và nhắc nhở người khác; không tự cạo, tự sơn
Mốc bị đập vỡ, mất một phầnCó thể do tác động của con ngườiBáo ngay, giữ nguyên hiện trường, không thu nhặt mảnh vỡ
Không thấy mốc ở vị trí quenMốc bị vùi lấp do sạt lở, hoặc bị xê dịchBáo ngay; không tự đào bới tìm kiếm

Với trường hợp có dấu hiệu bị tác động có chủ ý, việc giữ nguyên hiện trường giúp cơ quan chức năng xác minh. Người dân không cần và không nên tự điều tra. Việc của bạn dừng ở chỗ báo đúng, báo sớm và trả lời trung thực khi được hỏi lại.

Những việc không nên làm dù với ý tốt

Nhiều người thương cột mốc, muốn tự tay chăm sóc. Nhưng một số việc tưởng tốt lại làm phức tạp thêm:

  • Tự dựng cột mốc nghiêng cho thẳng. Vị trí cột mốc gắn với toạ độ đã được hai nước xác nhận; dựng lại sai một chút cũng làm sai dấu hiệu.
  • Tự sơn lại, viết thêm chữ, dán khẩu hiệu lên mốc. Mặt mốc phải giữ đúng như khi cắm.
  • Đổ bê tông, xây bậc, xây bệ quanh chân mốc. Mọi công trình gần mốc phải theo quy định và có sự đồng ý của cơ quan có thẩm quyền.
  • Đào đất, lấy đá quanh chân mốc để làm việc khác, kể cả để kè bờ, đắp đường.
  • Quay video cảnh mốc hư hỏng rồi đăng lên mạng kèm những lời suy đoán. Việc này không giúp mốc được sửa nhanh hơn mà có thể gây hiểu nhầm. Báo cho đồn biên phòng là đủ.

Nguyên tắc chung: mọi tác động vật lý lên cột mốc là việc của cơ quan có thẩm quyền. Phần của người dân là đôi mắt và tiếng báo kịp thời.

Phục hồi cột mốc được làm như thế nào

Luật Biên giới quốc gia quy định việc khôi phục, sửa chữa mốc quốc giới bị xê dịch, hư hỏng hoặc bị mất phải làm theo quy định của pháp luật và điều ước quốc tế mà Việt Nam đã ký. Trên thực tế, các hiệp định về quy chế biên giới giữa Việt Nam với từng nước láng giềng đều có điều khoản về trách nhiệm bảo vệ, kiểm tra và phục hồi mốc. Thường thì bên phát hiện thông báo cho bên kia, hai bên cùng kiểm tra và thống nhất cách xử lý.

Vì vậy, thời gian từ lúc báo đến lúc mốc được dựng lại có thể kéo dài, nhất là ở vùng xa, mùa mưa. Người dân có thể thấy cột mốc vẫn nghiêng sau nhiều tuần và lo rằng tin báo bị bỏ qua. Thực ra đó là thời gian cần thiết để làm đúng quy trình hai bên. Nếu tình trạng xấu thêm, bạn báo lại lần nữa, kèm mô tả thay đổi. Trong lúc chờ, người dân không cần canh gác hay rào chắn quanh mốc; chỉ cần nhắc người qua lại không tác động vào mốc, và tiếp tục để mắt tới như thường ngày.

Ở những nơi thường xuyên sạt lở, cơ quan chức năng có thể làm thêm công trình bảo vệ chân mốc như kè, rãnh thoát nước. Đó là lý do bạn thấy một số mốc có bệ hay tường chắn xung quanh: chúng được làm theo thiết kế được phép, không phải do người dân tự xây.

Tự quản đường biên, cột mốc: người dân cùng giữ mốc

Ở nhiều xã biên giới, việc giữ mốc không chỉ là việc của bộ đội biên phòng. Các thôn bản có tổ tự quản đường biên, mốc quốc giới; nhiều hộ gia đình nhận một đoạn đường biên hoặc vài cột mốc để thường xuyên để mắt tới. Họ đi nương, đi rừng ngang qua mốc thì xem tình trạng, có gì bất thường thì báo tổ trưởng hoặc báo thẳng đồn biên phòng.

Mô hình này có hiệu quả vì người dân ở gần mốc nhất, đi qua thường xuyên nhất và biết rõ nhất từng con đường mòn, từng mùa mưa lũ. Bộ đội biên phòng thì hướng dẫn cách quan sát, cách báo tin và tổ chức tuần tra định kỳ. Hai bên bổ sung cho nhau.

Với một giáo viên ở trường vùng biên, đây là đề tài rất gần để dạy học sinh. Cô Diệp, giáo viên một trường phổ thông dân tộc bán trú ở Cao Bằng, mời một thành viên tổ tự quản của thôn đến kể cho lớp nghe một buổi đi thăm mốc diễn ra thế nào. Học sinh nghe chuyện thật của người trong bản, hiểu việc giữ mốc là việc của chính gia đình mình chứ không phải chuyện xa xôi.

Một tờ hướng dẫn ngắn cho nhà văn hoá thôn

Nhiều thôn bản biên giới dán một tờ hướng dẫn ngắn ở nhà văn hoá để ai cũng biết phải làm gì khi thấy mốc có vấn đề. Nếu bạn là trưởng thôn, giáo viên hay cán bộ đoàn ở xã biên giới, có thể soạn theo các dòng sau, viết bằng tiếng phổ thông và tiếng dân tộc của bản:

  • Cột mốc là tài sản chung của đất nước. Không trèo, không viết vẽ, không đào đất, lấy đá quanh mốc.
  • Thấy mốc nghiêng, đổ, vỡ, bị vùi lấp hoặc không thấy mốc ở chỗ cũ: báo ngay cho đồn biên phòng, trưởng thôn hoặc tổ tự quản.
  • Khi báo, nói rõ: mốc ở đâu, số mốc nếu đọc được, thấy gì, thấy lúc nào.
  • Không tự dựng lại, không tự sửa, không thu nhặt mảnh vỡ.
  • Thấy người lạ có hành động bất thường gần mốc: không đối đầu, ghi nhớ đặc điểm, báo ngay.
  • Đốt nương, làm rẫy, chăn thả gần đường biên: giữ khoảng cách với mốc, không để lửa lan.

Tờ hướng dẫn không ghi số điện thoại cá nhân của ai; cách liên lạc với đồn biên phòng nên lấy theo kênh chính thức mà đồn phổ biến ở buổi họp thôn. Mỗi năm nên đọc lại tờ hướng dẫn trong một buổi sinh hoạt, nhất là trước mùa mưa, khi mốc dễ bị ảnh hưởng nhất.

Câu hỏi tự kiểm và trách nhiệm pháp lý

Bạn thấy một nhóm trẻ chơi trèo lên cột mốc, bạn làm gì? Nhắc các em xuống, giải thích ngắn gọn rằng cột mốc là tài sản chung của đất nước, không được trèo, viết vẽ. Nếu thấy mốc bị ảnh hưởng, báo cho thôn hoặc đồn biên phòng.

Bạn thấy người lạ đào bới gần chân mốc, bạn làm gì? Không đối đầu, ghi nhớ đặc điểm, thời gian, và báo ngay đồn biên phòng hoặc công an xã.

Ai chịu trách nhiệm nếu cố ý phá hoại mốc? Theo Luật Biên giới quốc gia, người vi phạm tuỳ mức độ có thể bị xử lý kỷ luật, xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự, và phải bồi thường thiệt hại nếu có.

Người vô ý làm hư hại mốc, ví dụ khi làm nương, thì sao? Cách đúng là báo ngay và nói rõ sự việc. Báo sớm, trung thực luôn tốt hơn che giấu, vì mốc hư hại không báo sẽ dẫn tới hệ quả lớn hơn cho chính địa phương.

Khách du lịch có phần trách nhiệm gì? Khách đến tham quan mốc cũng có trách nhiệm như người dân: không trèo, không viết vẽ, không mang đá, đất quanh mốc về làm kỷ niệm. Nếu thấy mốc có vấn đề, khách báo cho cán bộ hướng dẫn hoặc đồn biên phòng gần nhất, không tự đăng tin suy đoán.

Câu hỏi thường gặp

Thấy cột mốc biên giới bị nghiêng thì báo cho ai?

Bạn báo cho đồn biên phòng phụ trách địa bàn. Nếu không liên lạc được, báo trưởng thôn, công an xã hoặc Uỷ ban nhân dân xã để chuyển tin. Ở nơi có tổ tự quản đường biên, cột mốc thì báo cả tổ trưởng.

Người dân có được tự dựng lại cột mốc bị đổ không?

Không. Vị trí cột mốc gắn với toạ độ đã được hai nước xác nhận, việc khôi phục, sửa chữa phải theo pháp luật và điều ước quốc tế, do cơ quan có thẩm quyền thực hiện. Người dân chỉ báo tin và giữ nguyên hiện trường.

Báo rồi mà mốc chưa được sửa ngay có phải bị bỏ qua không?

Không hẳn. Phục hồi mốc thường cần kiểm tra và thống nhất giữa hai bên, ở vùng xa và mùa mưa có thể mất thời gian. Nếu tình trạng xấu đi, bạn báo lại kèm mô tả thay đổi.

Có nên quay video cột mốc hư hỏng đăng lên mạng không?

Không nên. Bài đăng không giúp mốc được sửa nhanh hơn mà có thể gây hiểu nhầm và lan truyền suy đoán. Việc đúng là báo trực tiếp cho đồn biên phòng hoặc chính quyền xã.

Phá hoại cột mốc biên giới bị xử lý thế nào?

Luật Biên giới quốc gia cấm xê dịch, phá hoại, làm hư hại mốc quốc giới. Tuỳ tính chất, mức độ, người vi phạm có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự và phải bồi thường thiệt hại.

Tổ tự quản đường biên, cột mốc làm những việc gì?

Thành viên tổ tự quản thường xuyên để mắt đến đoạn đường biên và cột mốc được giao, nhắc nhở người dân chấp hành quy định, phát hiện và báo tin bất thường cho đồn biên phòng, phối hợp khi có tuần tra.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138