ChuQuyen.comChủ Quyền
Biên giới đất liền và cột mốc

Cách đọc số hiệu cột mốc biên giới: mốc số chẵn, số lẻ, mốc phân số và mốc không số

Số hiệu trên cột mốc cho biết thứ tự dọc tuyến, mốc chính hay mốc phụ, đôi khi cả bên nào cắm. Cách đọc đúng, cách ghi chép khi tham quan và chỗ hay hiểu sai.

Group of Vietnamese secondary students in school uniforms seen from behind, gathered around a stone border post on a quiet hillside, teacher pointing, overcast soft light, eye-level shot

Số hiệu trên cột mốc biên giới trước hết cho biết thứ tự của mốc dọc theo tuyến. Mốc chính mang số nguyên đánh liên tục; mốc phụ thường ghi dạng phân số, tức số của mốc chính gần đó kèm số thứ tự phía sau; một vài mốc đặc biệt, như mốc tại điểm ngã ba biên giới A Pa Chải, không mang số. Trên tuyến Việt Nam – Trung Quốc, tính chẵn lẻ của số mốc đơn chính còn cho biết bên nào cắm.

Đọc đúng số hiệu giúp bạn ghi chép chính xác khi đi tham quan, hiểu đúng các bài báo nhắc tên mốc và tránh suy diễn sai, kiểu thấy số lẻ thì nghĩ đó là "mốc của nước bạn". Bài này đi từ nguyên tắc chung, qua ví dụ có thật đã được công bố, đến cách ghi một cột mốc vào sổ tay cho đúng.

Nguyên tắc chung: số hiệu là thứ tự, không phải thứ hạng

Trên một tuyến biên giới, các mốc chính được đánh số liên tục từ một đầu tuyến đến đầu kia. Trên tuyến Việt Nam – Trung Quốc, số mốc tăng dần từ khu vực A Pa Chải ở Điện Biên về phía đông; mốc mang số 1378 là mốc cuối tuyến, nằm ở khu vực cửa sông Bắc Luân, Quảng Ninh, nơi đường biên trên đất liền gặp biển. Biết hướng đánh số là biết được đại khái một mốc nằm ở vùng nào chỉ qua con số.

Con số không nói lên mốc nào quan trọng hơn. Mốc 1 không quan trọng hơn mốc 500, và mốc nằm ở cửa khẩu đông người qua lại cũng có giá trị pháp lý như mốc nằm trên đỉnh núi không ai đến. Mỗi mốc có toạ độ, mô tả vị trí và ảnh chụp được lưu trong hồ sơ mốc mà hai bên cùng ký.

Mỗi tuyến đánh số theo cách riêng. Một mốc số 100 trên tuyến Việt Nam – Lào và một mốc số 100 trên tuyến Việt Nam – Campuchia là hai mốc hoàn toàn khác nhau, ở hai vùng xa nhau. Vì vậy khi ghi chép hay đọc tin, bạn luôn cần đi kèm tên tuyến: "mốc số bao nhiêu trên tuyến biên giới với nước nào". Thiếu tên tuyến, con số gần như không có nghĩa.

Đọc các dạng số hiệu thường gặp

Bảng dưới gom các dạng số hiệu bạn sẽ gặp khi đọc báo hoặc đi thực địa, kèm cách hiểu và ví dụ đã được công bố trên tuyến Việt Nam – Trung Quốc:

Dạng số hiệuCách hiểuVí dụ
Số nguyênMốc chính, đánh số liên tục dọc tuyếnMốc 1378 ở cửa sông Bắc Luân, cuối tuyến
Phân số, có gạch chéoMốc phụ, gắn với mốc chính mang số phía trước gạch chéoMốc 50/1, 137/1, 353/1 là các mốc phụ được nêu trong nghị định thư
Không sốMốc đặc biệt, thường tại điểm ba nước tiếp giápMốc tại A Pa Chải, Điện Biên, nơi gặp nhau của Việt Nam, Lào, Trung Quốc
Cùng một số cho nhiều cộtMốc đôi hoặc mốc ba, các cột đặt ở hai hay ba bờ sông suốiCác đoạn biên giới đi theo sông suối

Với các tuyến Việt Nam – Lào và Việt Nam – Campuchia, nguyên tắc chung vẫn là số nguyên cho mốc chính, có ký hiệu bổ sung cho mốc phụ và các cột của mốc đôi, mốc ba. Chi tiết ký hiệu của từng tuyến được ghi trong văn kiện của tuyến đó; nếu bạn cần chính xác cho một bài nghiên cứu, hãy dựa vào tài liệu do Uỷ ban Biên giới quốc gia hoặc báo chính thống công bố.

Số chẵn, số lẻ trên tuyến Việt Nam – Trung Quốc nói lên điều gì

Mốc đơn chính số chẵn do phía Việt Nam cắm, số lẻ do phía Trung Quốc cắm. Đây là quy ước được ghi trong Nghị định thư về phân giới cắm mốc biên giới trên đất liền giữa hai nước. Cách chia này giúp hai bên phân công công việc cắm mốc đều nhau dọc tuyến.

Với mốc đơn phụ, quy ước dựa vào số sau gạch chéo. Theo nguyên tắc, mốc có mẫu số lẻ do phía Trung Quốc cắm, nhưng nghị định thư cũng nêu một số ngoại lệ do phía Việt Nam cắm, như các mốc 50/1, 137/1 và 353/1. Có ngoại lệ là bình thường: phân công thực tế tuỳ địa hình và đường tiếp cận.

Với mốc đôi, mốc ba, cột nằm bên nào thì bên đó cắm. Quy ước này đơn giản và dễ nhớ: cột đứng trên lãnh thổ Việt Nam do Việt Nam cắm, cột đứng trên lãnh thổ bên kia do bên kia cắm.

Bên nào cắm không có nghĩa là mốc "của" bên đó. Đây là chỗ quan trọng nhất. Một mốc đơn chính số lẻ đứng trên đường biên vẫn là mốc chung của hai nước, đánh dấu đường biên chung, được hai bên cùng công nhận và cùng có trách nhiệm bảo vệ. Chẵn lẻ chỉ là chuyện phân công lúc thi công.

Đọc tin tức có nhắc số mốc: ba câu hỏi để không hiểu sai

Mốc này thuộc tuyến nào? Một bản tin về lễ chào cờ ở cột mốc, về chuyến tuần tra của bộ đội biên phòng hay về một công trình gần biên thường nêu số mốc. Câu đầu tiên bạn cần tự hỏi là mốc thuộc tuyến với nước nào. Nếu bài không ghi, thường có thể suy từ tên tỉnh, nhưng khi chia sẻ lại bạn nên ghi rõ.

Đây là mốc chính hay mốc phụ, mốc đơn hay mốc đôi? Câu này giúp bạn hình dung đúng thực địa. Một mốc phụ ghi phân số thường nằm ở đoạn cần làm rõ thêm đường biên; một mốc đôi nghĩa là có sông suối chảy qua đó. Đọc tin về lũ lụt làm hư hại mốc chẳng hạn, biết đó là mốc đôi bên bờ suối sẽ giúp bạn hiểu vì sao nước lũ ảnh hưởng tới nó.

Nguồn tin là ai? Thông tin về cột mốc nên đến từ báo chính thống, cơ quan nhà nước hoặc đơn vị biên phòng. Một đoạn video ngắn tự quay, kèm lời bình chắc nịch về chuyện mốc bị dời, bị lấn, mà không có nguồn, thì bạn không nên chia sẻ tiếp. Nếu thấy cần làm rõ, hãy tìm bản tin chính thức cùng chủ đề trước.

Thử với một ví dụ. Đọc câu "mốc 50/1 là một trong các mốc phụ do phía Việt Nam cắm", bạn trả lời được ngay: tuyến Việt Nam – Trung Quốc, mốc phụ, mốc đơn, nguồn là nghị định thư hai nước đã ký. Bốn chi tiết đó đủ để bạn kể lại chính xác cho người khác.

Ghi chép một cột mốc khi đi tham quan cho đúng

Em Ngọc, học sinh lớp 10 ở Cao Bằng, được giao viết bài thu hoạch sau chuyến tham quan một cột mốc gần cửa khẩu. Cô giáo hướng dẫn em ghi theo năm bước, cũng là cách bạn có thể dùng:

  1. Ghi tên tuyến biên giới trước, rồi mới ghi số hiệu, ví dụ "tuyến Việt Nam – Trung Quốc, mốc số ...". Chép đúng nguyên dạng, kể cả gạch chéo nếu có.
  2. Ghi vị trí theo địa danh hành chính hiện nay: tên xã, tên tỉnh mới. Nếu tài liệu tham khảo dùng tên huyện cũ, ghi thêm trong ngoặc để người đọc đối chiếu.
  3. Mô tả những gì quan sát được bằng lời của mình: mốc đứng trên đồi hay bên bờ suối, chất liệu nhìn thấy, khung cảnh xung quanh. Không đoán toạ độ.
  4. Ghi lại lời giới thiệu của cán bộ biên phòng hoặc hướng dẫn viên, kèm tên đơn vị hoặc chức danh người giới thiệu, để bài thu hoạch có nguồn.
  5. Chỉ đưa vào bài những thông tin bạn kiểm chứng được. Những câu truyền miệng kiểu "nghe nói mốc này từng bị dời" thì bỏ, hoặc ghi rõ là chưa kiểm chứng.

Bài của Ngọc được cô khen vì có tên tuyến, có số hiệu chính xác và tách rõ điều em thấy với điều em được nghe. Đó cũng là chuẩn tối thiểu khi bạn viết một bài đăng mạng xã hội về cột mốc.

Những cách đọc sai hay gặp

Các lỗi dưới đây xuất hiện thường xuyên trong bài đăng cá nhân và cả trong một số bài viết thiếu kiểm chứng:

  • Đọc số mốc mà không nói tuyến nào, dẫn đến lẫn mốc của tuyến này với tuyến kia.
  • Gọi mốc phụ là "mốc số 50 chấm 1" hoặc "mốc 501". Mốc 50/1 và mốc 501 là hai mốc khác hẳn nhau, có thể cách nhau hàng trăm cây số.
  • Cho rằng mốc số lẻ là "mốc của Trung Quốc đặt sang". Như đã nói, chẵn lẻ chỉ là phân công cắm mốc.
  • Gọi mốc A Pa Chải là "mốc số 0" như một số hiệu chính thức. Cách gọi này phổ biến trong dân gian và báo chí vì mốc không mang số, nhưng khi viết nghiêm túc nên ghi là mốc tại điểm ngã ba biên giới.
  • Nhầm cột cờ, bia kỷ niệm hay biển báo khu vực biên giới với cột mốc. Những công trình này có ý nghĩa riêng nhưng không phải mốc quốc giới.

Nếu không chắc, cách an toàn là ghi đúng điều bạn thấy và hỏi lại cán bộ biên phòng tại chỗ, thay vì tự giải thích ký hiệu.

Không cần biết và không nên tự suy

Người đi tham quan không cần biết toạ độ chính xác của mốc, không cần thuộc mã hồ sơ, càng không cần tìm hiểu cách bố trí lực lượng bảo vệ quanh mốc. Những thông tin đó thuộc về công tác quản lý biên giới, không phục vụ gì cho việc hiểu đúng của người dân, và một số thông tin không được phép công bố tuỳ tiện.

Bạn cũng không nên tự suy luận về lãnh thổ từ hướng mặt chữ trên mốc, từ khoảng cách giữa hai mốc hay từ vị trí con đường mòn. Đường biên được xác định theo văn kiện hai bên ký, có bản đồ và hồ sơ đi kèm; người đứng tại chỗ nhìn bằng mắt thường không thể thay thế những tài liệu đó.

Cái đáng làm là hiểu ý nghĩa: mỗi con số trên mốc là kết quả của nhiều năm đàm phán, khảo sát và lao động trên thực địa của nhiều người. Khi dẫn học sinh hay người thân đi xem mốc, cho các em đọc to số hiệu, nói tên tuyến, rồi kể một câu về công sức của những người đã đưa cột mốc lên tận nơi đó. Như vậy là đủ để buổi tham quan có ý nghĩa.

Câu hỏi thường gặp

Mốc phụ có số dạng phân số đọc thế nào cho đúng?

Bạn đọc số phía trước gạch chéo là số của mốc chính liên quan, số phía sau là thứ tự của mốc phụ. Ví dụ mốc 50/1 đọc là mốc năm mươi trên một, không đọc thành năm trăm linh một hay năm mươi chấm một.

Vì sao mốc ở A Pa Chải không có số?

Đây là mốc tại điểm tiếp giáp của ba nước Việt Nam, Lào, Trung Quốc, được cắm theo hiệp ước riêng xác định giao điểm ba đường biên, nên không thuộc dãy số của riêng một tuyến nào.

Mốc số lẻ trên tuyến Việt Nam – Trung Quốc có phải do Trung Quốc quản lý riêng không?

Không. Tính chẵn lẻ chỉ cho biết bên nào thi công cắm mốc. Mọi cột mốc trên đường biên đều là mốc chung, được hai bên cùng công nhận và có trách nhiệm cùng bảo vệ theo thoả thuận.

Mốc 1378 nằm ở đâu?

Theo các nguồn báo chí chính thống, mốc 1378 là mốc chính cuối cùng của tuyến biên giới Việt Nam – Trung Quốc, nằm ở khu vực cửa sông Bắc Luân thuộc tỉnh Quảng Ninh, nơi đường biên trên đất liền gặp biển.

Khi viết bài thu hoạch có cần ghi toạ độ cột mốc không?

Không cần. Bài thu hoạch chỉ cần tên tuyến, số hiệu, địa danh hành chính và mô tả bằng lời. Toạ độ là thông tin kỹ thuật thuộc hồ sơ mốc, không phục vụ mục tiêu học tập của học sinh.

Thấy hai cột mốc cùng một số thì có phải ai đó viết nhầm không?

Thường là không. Đó là mốc đôi hoặc mốc ba, gồm hai hay ba cột mang chung số hiệu, đặt ở các bờ của sông suối biên giới. Nếu còn băn khoăn, bạn hỏi cán bộ biên phòng tại chỗ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138