Công dân Việt Nam vào khu vực biên giới đất liền chỉ cần mang theo giấy tờ tuỳ thân hợp lệ, như thẻ căn cước. Nếu ngủ lại qua đêm thì khai báo lưu trú với công an xã; nếu ngủ lại trong vành đai biên giới thì còn phải thông báo bằng văn bản cho đồn biên phòng; vào vành đai thì trình báo đồn biên phòng hoặc Uỷ ban nhân dân xã; vào vùng cấm thì phải được cơ quan quản lý cho phép.
Người nước ngoài và các đoàn có người nước ngoài có thủ tục riêng, chặt hơn và phải làm trước. Phần dưới đây là danh sách chuẩn bị, các bước theo từng kiểu chuyến đi và những lỗi hay gặp. Đây là hướng dẫn nguyên tắc dựa trên quy chế khu vực biên giới đất liền; quy định cụ thể có thể được cập nhật, nên trước chuyến đi bạn vẫn nên hỏi đồn biên phòng nơi sẽ đến.
Danh sách giấy tờ cần mang theo
Dù đi công việc, thăm người thân hay du lịch, bạn nên chuẩn bị đủ những thứ sau trước khi lên đường:
- Thẻ căn cước hoặc giấy tờ tuỳ thân hợp lệ khác của từng người trong đoàn, kể cả người lớn tuổi.
- Giấy tờ của trẻ em đi cùng theo quy định về giấy tờ tuỳ thân của trẻ, để chứng minh quan hệ khi cần.
- Giấy đăng ký xe, giấy phép lái xe nếu tự lái, vì người và phương tiện trong khu vực biên giới phải chịu sự kiểm tra của lực lượng chức năng.
- Giấy giới thiệu hoặc văn bản cử đi công tác nếu bạn đi theo đoàn của cơ quan, tổ chức.
- Với đoàn có người nước ngoài: văn bản thông báo đã gửi cơ quan có thẩm quyền và giấy tờ của người nước ngoài theo quy định.
Mang bản gốc, không chỉ ảnh chụp trên điện thoại. Vùng cao thường mất sóng, và khi cần đối chiếu thì bản gốc là thứ được chấp nhận chắc chắn nhất.
Mỗi kiểu chuyến đi cần làm gì
Bảng dưới gom các trường hợp hay gặp nhất với công dân Việt Nam và các đoàn có người nước ngoài:
| Trường hợp | Cần làm | Báo cho ai |
|---|---|---|
| Đi trong ngày, không vào vành đai | Mang giấy tờ tuỳ thân, chấp hành kiểm tra nếu có | Không cần báo trước |
| Ngủ lại qua đêm ở xã biên giới, ngoài vành đai | Khai báo lưu trú; nếu ở nhà dân thì chủ nhà thường làm việc này | Công an xã |
| Vào vành đai biên giới | Mang giấy tờ, trình báo trước khi vào | Đồn biên phòng hoặc Uỷ ban nhân dân xã |
| Ngủ lại trong vành đai biên giới | Khai báo lưu trú và thông báo bằng văn bản | Công an xã và đồn biên phòng |
| Vào vùng cấm | Xin phép trước, mang giấy tờ | Người đứng đầu cơ quan quản lý vùng cấm |
| Cơ quan, tổ chức đưa người nước ngoài vào khu vực biên giới | Có giấy giới thiệu của cơ quan chủ quản, thông báo trước ít nhất 24 giờ, có người Việt Nam đi cùng hướng dẫn với đoàn | Công an tỉnh và bộ chỉ huy bộ đội biên phòng tỉnh |
| Người nước ngoài thường trú, tạm trú ở Việt Nam đi riêng | Xin giấy phép trước khi đi | Công an tỉnh nơi cư trú hoặc nơi đến |
Với người nước ngoài, đây là phần dễ sai nhất, vì nhiều người nghĩ có thị thực vào Việt Nam là đi đâu cũng được. Nếu bạn dẫn bạn bè quốc tế lên vùng biên, hãy hỏi trước đơn vị lữ hành có kinh nghiệm hoặc công an tỉnh nơi đến.
Các bước cho một chuyến du lịch tự túc lên vùng biên
Vợ chồng anh Khoa ở TP Hồ Chí Minh định đi xe máy năm ngày qua các tỉnh vùng cao phía Bắc, có ghé một điểm tham quan cột mốc. Họ chuẩn bị theo sáu bước, bạn có thể dùng y như vậy:
- Lập lộ trình theo tên xã, tỉnh hiện nay và đánh dấu những chặng đi qua xã biên giới.
- Kiểm tra giấy tờ tuỳ thân, giấy tờ xe của cả hai người; để bản gốc trong túi chống nước.
- Chọn nơi lưu trú có đăng ký kinh doanh hoặc nhà dân được giới thiệu; hỏi chủ nhà về việc khai báo lưu trú ngay khi đến.
- Với điểm tham quan cột mốc, hỏi trước giờ đón khách và đường đi được phép; đến nơi thì gặp đồn biên phòng hoặc người hướng dẫn trước khi lên mốc.
- Theo dõi thời tiết và thông báo của chính quyền địa phương; nếu có thông báo tạm dừng hoạt động trong vành đai thì đổi lịch, không cố đi.
- Không mang thiết bị bay không người lái lên vùng biên khi chưa tìm hiểu kỹ quy định riêng về bay; nếu cần quay chụp, hỏi trước nơi được phép.
Chuyến đi của họ không gặp trục trặc nào về giấy tờ. Điều họ thấy hữu ích nhất là bước thứ tư: được cán bộ biên phòng giới thiệu ngắn về cột mốc, hiểu nhiều hơn hẳn so với tự đọc trên mạng.
Vào khu vực biên giới khác với sang nước bên kia
Một nhầm lẫn khá phổ biến là coi việc đến xã biên giới và việc sang nước láng giềng là cùng một chuyện. Thực ra đây là hai việc khác hẳn. Vào khu vực biên giới là bạn vẫn ở trong lãnh thổ Việt Nam, chỉ cần giấy tờ tuỳ thân và chấp hành quy chế khu vực biên giới. Sang nước bên kia là xuất cảnh, phải đi qua cửa khẩu hoặc nơi được phép và mang giấy tờ xuất nhập cảnh hợp lệ.
Giấy tờ xuất nhập cảnh tuỳ trường hợp có thể là hộ chiếu, hoặc loại giấy tờ dành riêng cho cư dân biên giới theo thoả thuận giữa hai nước. Không phải cửa khẩu nào cũng cho mọi đối tượng đi qua; cửa khẩu phụ và lối mở biên giới chủ yếu phục vụ người dân hai bên biên giới. Vì vậy, nếu chuyến đi của bạn có ý định sang thăm chợ hay điểm du lịch bên kia, hãy tìm hiểu trước cửa khẩu nào cho phép đối tượng như bạn đi qua và cần giấy tờ gì.
Bác Sơn, một người hưu trí ở Thanh Hoá, từng định theo đoàn người quen sang chợ phiên bên kia biên giới mà chỉ mang thẻ căn cước. Đến nơi, bác mới biết lối qua đó chủ yếu dành cho cư dân biên giới hai bên, người từ nơi khác đến không đi được. Bác quay về, không mất gì ngoài một buổi sáng, nhưng rút ra kinh nghiệm: hỏi trước tại đồn biên phòng hoặc trạm kiểm soát cửa khẩu, đừng nghe "người ta bảo đi được".
Những lỗi hay gặp và cách tránh
Chỉ mang ảnh chụp căn cước trên điện thoại. Mất sóng, hết pin, hoặc ảnh không đủ để đối chiếu là chuyện thường ở vùng cao. Luôn mang bản gốc.
Ngủ nhờ nhà người quen mà không khai báo lưu trú. Nhiều người nghĩ ở nhà người quen thì không cần. Quy định khai báo lưu trú áp dụng chung; ở xã biên giới, việc này còn giúp chính quyền tìm người khi có thiên tai.
Tự đi theo lối mòn để ra sát đường biên. Đường mòn trong rừng có thể đi xuyên vành đai, thậm chí sát đường biên mà bạn không biết. Luôn hỏi đồn biên phòng và đi theo lối được hướng dẫn.
Dẫn bạn nước ngoài đi cùng mà không thông báo trước. Đây là lỗi có thể khiến cả đoàn bị dừng lại. Với người nước ngoài, thủ tục phải làm trước chuyến đi, không làm bù tại chỗ được.
Nhận chuyển hộ đồ cho người lạ. Ở vùng biên, việc này có thể khiến bạn vô tình tham gia vận chuyển hàng trái phép qua biên giới. Lịch sự từ chối là cách an toàn nhất.
Đi công tác theo đoàn: những điều người tổ chức cần nhớ
Các đoàn khảo sát, thiết kế, thi công công trình trong khu vực biên giới có quy định riêng. Theo quy chế khu vực biên giới đất liền, chủ đầu tư phải thông báo cho bộ chỉ huy bộ đội biên phòng tỉnh, công an tỉnh và chính quyền địa phương ít nhất 3 ngày làm việc trước khi khởi công; các đoàn khảo sát, thiết kế, thi công phải thông báo trước 3 ngày cho đồn biên phòng và Uỷ ban nhân dân xã sở tại, nêu rõ danh sách người, phương tiện, thời gian, phạm vi và nội dung công việc.
Cô Thảo, cán bộ một công ty tư vấn xây dựng ở Đà Nẵng, lần đầu dẫn đoàn khảo sát lên một xã giáp Lào. Cô lập sẵn danh sách theo đúng các mục trên, gửi trước, và khi đến được đồn biên phòng phổ biến về hệ thống mốc, khu vực cấm trên địa bàn. Nhờ vậy, đoàn biết những điểm không được đặt máy đo, không được chụp ảnh, tránh được rắc rối.
Với các đoàn từ thiện hay đoàn học sinh, sinh viên lên vùng biên, cách làm tương tự rất nên áp dụng: liên hệ trước với chính quyền xã và đồn biên phòng, gửi danh sách, thống nhất lịch trình. Việc này không chỉ đúng quy định mà còn giúp đoàn được hỗ trợ khi cần.
Những điều không cần lo và không nên làm
Không cần xin giấy phép riêng chỉ để đi qua một xã biên giới trên quốc lộ hay ghé chợ, thăm điểm du lịch thông thường. Công dân Việt Nam mang giấy tờ tuỳ thân hợp lệ là đủ. Cũng không cần lo việc bị kiểm tra giấy tờ: đó là hoạt động bình thường của lực lượng chức năng ở vùng biên, bạn chỉ cần xuất trình và hợp tác.
Không nên tìm cách đi "đường tắt" để tránh trạm kiểm soát, không nên nghe theo lời mời gọi kiểu "đi theo đường này sang bên kia chơi một lát rồi về". Qua lại biên giới không qua cửa khẩu hay nơi được phép là vi phạm pháp luật, dù chỉ vài bước chân.
Cũng không nên đăng lên mạng những hình ảnh chụp ở nơi có biển cấm, hay hướng dẫn người khác cách vào vành đai mà không trình báo. Một bài đăng như vậy có thể kéo theo nhiều người làm sai. Nếu bạn muốn chia sẻ kinh nghiệm, hãy chia sẻ đúng quy trình: mang giấy tờ, khai báo lưu trú, hỏi đồn biên phòng.
Câu hỏi thường gặp
Công dân Việt Nam đi du lịch vùng biên có cần xin giấy phép không?
Không cần giấy phép riêng để vào khu vực biên giới. Bạn chỉ cần mang giấy tờ tuỳ thân hợp lệ. Thủ tục thêm chỉ phát sinh khi ngủ lại, khi vào vành đai biên giới hoặc vùng cấm.
Ngủ lại ở nhà dân trong xã biên giới thì ai khai báo?
Việc khai báo lưu trú với công an xã thường do chủ nhà thực hiện, nhưng người đến ở nên nhắc và cung cấp giấy tờ. Nếu nhà nằm trong vành đai biên giới thì còn phải thông báo cho đồn biên phòng.
Đưa bạn nước ngoài lên vùng biên cần làm gì?
Người nước ngoài thường trú, tạm trú ở Việt Nam phải được công an tỉnh cấp phép. Nếu cơ quan, tổ chức đưa người nước ngoài vào thì phải thông báo trước cho công an tỉnh và bộ chỉ huy bộ đội biên phòng tỉnh và có người đi cùng hướng dẫn.
Chỉ mang ảnh căn cước trong điện thoại có được không?
Không nên. Ở vùng cao thường mất sóng và việc đối chiếu cần giấy tờ hợp lệ. Bạn nên mang bản gốc thẻ căn cước hoặc giấy tờ tuỳ thân hợp lệ khác cho từng người trong đoàn.
Đoàn thiện nguyện lên xã biên giới có cần báo trước không?
Nên báo trước cho chính quyền xã và đồn biên phòng, gửi danh sách người, phương tiện và lịch trình. Nếu đoàn có người nước ngoài thì bắt buộc làm thủ tục thông báo trước theo quy định.
Có thể bay flycam chụp cảnh vùng biên không?
Việc bay thiết bị không người lái chịu quy định riêng về quản lý bay và có thể bị hạn chế ở khu vực biên giới. Trước khi mang thiết bị đi, bạn cần tìm hiểu quy định và hỏi cơ quan có thẩm quyền nơi đến.