ChuQuyen.comChủ Quyền
Những người giữ biển, giữ đất

Gặp nạn trên biển gọi ai: kênh cấp cứu, cách báo vị trí và việc làm trong lúc chờ cứu

Khi tàu cá gặp nạn: báo qua kênh cấp cứu nào, nói những gì trong lời gọi, giữ người an toàn ra sao trong lúc chờ, và gia đình ở bờ nên báo cho ai khi mất liên lạc.

Rescue crew in orange life vests helping a fisherman climb from a small boat onto a larger white vessel, choppy grey sea, mid shot, overcast light

Khi tàu gặp nạn, hãy phát lời gọi cấp cứu trên kênh 16 của máy VHF hàng hải, hoặc dùng thiết bị liên lạc vệ tinh, máy liên lạc tầm xa trên tàu để báo về hệ thống đài thông tin duyên hải, đồn biên phòng và các tàu ở gần. Lời gọi phải có ba điều: tên hoặc số hiệu tàu, vị trí bằng toạ độ, tình trạng và số người trên tàu.

Tìm kiếm cứu nạn trên biển ở Việt Nam có sự tham gia của nhiều lực lượng: hệ thống tìm kiếm cứu nạn hàng hải, hệ thống đài thông tin duyên hải, Cảnh sát biển, Hải quân, Biên phòng, Kiểm ngư và chính các tàu cá ở gần. Bài này không thay được một khoá huấn luyện an toàn, nhưng gom những việc mà mọi thuyền trưởng, thuyền viên và cả gia đình ở bờ nên thuộc. Các số máy cụ thể không ghi ở đây; hãy hỏi đồn biên phòng hoặc ban quản lý cảng để có số đúng của địa phương.

Các đường báo tin khi gặp nạn

Không phải tàu nào cũng có đủ mọi thiết bị. Bảng giúp mỗi tàu biết mình đang có đường nào và đường nào cần bổ sung.

Đường báo tinTới được aiƯu điểmLưu ý
Máy VHF hàng hải, kênh 16Tàu ở gần, đài ven bờ trong tầm phủ sóngKênh cấp cứu quốc tế, mọi tàu đều ngheTầm liên lạc giới hạn, ở xa bờ có thể không tới đài
Máy liên lạc tầm xaĐài thông tin duyên hải, tàu cùng tổTầm xa hơn VHFCần biết tần số trực canh, tập trước khi đi
Thiết bị kết nối vệ tinh, giám sát hành trình có nút báoTrung tâm tiếp nhận trên bờHoạt động ở xa bờPhải còn hạn dịch vụ, có nguồn điện
Phao vô tuyến chỉ báo vị trí khẩn cấpHệ thống vệ tinh tìm kiếm cứu nạnTự phát vị trí khi kích hoạtĐăng ký đúng thông tin tàu, kiểm tra pin
Điện thoại di độngNgười thân, đồn biên phòngAi cũng cóChỉ dùng được khi còn sóng, thường chỉ gần bờ

Lời khuyên chung của các thuyền trưởng lâu năm: có ít nhất hai đường báo tin khác nhau, và mọi người trên tàu, không riêng thuyền trưởng, đều biết cách dùng ít nhất một đường.

Phát lời gọi cấp cứu: nói gì, theo thứ tự nào

Khi hoảng, người ta hay nói lộn xộn, quên điều quan trọng nhất. Thứ tự dưới đây là cách các khoá huấn luyện an toàn cho ngư dân thường dạy; dán ngay cạnh máy liên lạc để người nào trên tàu cũng đọc được.

  1. Chuyển máy VHF sang kênh 16 hoặc tần số cấp cứu đã được hướng dẫn trên máy tầm xa.
  2. Nói rõ đây là lời gọi cấp cứu, nhắc ba lần.
  3. Nói tên tàu, số đăng ký tàu, nhắc hai lần.
  4. Đọc vị trí theo toạ độ đọc trên máy định vị, đọc chậm từng con số; nếu không có toạ độ thì nói khoảng cách và hướng so với một điểm đã biết.
  5. Nói tình trạng: hỏng máy, nước vào tàu, cháy, có người bị thương, có người rơi xuống biển.
  6. Nói số người trên tàu và số người cần cấp cứu.
  7. Nói cần giúp gì: lai dắt, bơm nước, cấp cứu y tế, đưa người lên tàu khác.
  8. Dừng lại nghe trả lời; nếu không ai trả lời, lặp lại sau ít phút, và thử đường báo tin khác.

Toạ độ là thông tin quan trọng nhất. Lực lượng cứu nạn tìm theo toạ độ; mô tả kiểu "phía ngoài đảo, cách bờ một ngày chạy" làm vùng tìm kiếm rộng ra rất nhiều. Thuyền viên trẻ nên được tập đọc toạ độ trên máy định vị ngay từ chuyến đầu.

Trong lúc chờ cứu: giữ người trước, giữ tàu sau

Nguyên tắc số một là con người. Khi tàu có nguy cơ chìm, mọi người mặc áo phao ngay, không đợi tới lúc nước ngập boong. Phao tròn, phao bè, các vật nổi được buộc lại với nhau để người không bị trôi xa nhau. Người bị thương được đưa vào chỗ khô, giữ ấm.

Nếu phải bỏ tàu, hãy mang theo những thứ quan trọng nhất có thể: thiết bị phát tín hiệu, nước ngọt, đèn, gương, áo ấm. Ở dưới nước, mọi người tụ lại thành nhóm, giữ nhau, hạn chế bơi vô ích để đỡ mất sức và mất nhiệt. Người ở trong nhóm dễ được phát hiện hơn người đơn lẻ.

Nếu tàu chưa nguy cấp, giữ liên lạc theo giờ đã hẹn với đơn vị cứu nạn, cập nhật vị trí mỗi khi tàu trôi xa. Không tự ý rời khỏi khu vực đã báo nếu không cần thiết, vì lực lượng cứu nạn đang hướng tới toạ độ đó.

Ban đêm, dùng đèn, pháo hiệu nếu có, để tàu cứu nạn nhìn thấy. Ban ngày, gương phản chiếu ánh nắng, vải màu sáng vẫy rộng giúp người trên tàu khác dễ nhận ra.

Thiết bị an toàn nên kiểm trước mỗi chuyến

Danh mục thiết bị bắt buộc tuỳ theo chiều dài tàu và vùng hoạt động, do cơ quan đăng kiểm tàu cá hướng dẫn. Danh sách dưới là những thứ nên có và nên kiểm tra thực tế, không chỉ có trên giấy.

  • Áo phao đủ cho mọi người trên tàu, cất ở chỗ lấy được nhanh, không khoá trong khoang.
  • Phao tròn có dây ném, phao bè nếu tàu thuộc diện phải có.
  • Máy VHF và máy liên lạc tầm xa hoạt động, có nguồn dự phòng.
  • Phao vô tuyến chỉ báo vị trí khẩn cấp đã đăng ký đúng thông tin tàu, còn hạn pin.
  • Máy định vị hiển thị toạ độ; một người khác ngoài thuyền trưởng biết đọc toạ độ.
  • Bình chữa cháy còn hạn, bơm nước hoạt động.
  • Tủ thuốc có băng gạc, thuốc sát trùng, thuốc hạ sốt, thuốc đau bụng; có người biết sơ cứu.
  • Đèn pin, pháo hiệu nếu có, gương phản chiếu, túi chống nước đựng giấy tờ.

Mười phút kiểm tra ở bến, mỗi chuyến một lần. Phần lớn các ca phao áo không đủ, máy hỏng nguồn được phát hiện ngay ở bước này.

Những sai lầm hay gặp khi tàu gặp nạn

Gọi quá muộn. Nhiều thuyền trưởng cố tự xử lý tới khi tình hình vượt quá sức mới gọi. Báo sớm không mất gì; nếu tự khắc phục được, chỉ cần báo lại là đã ổn. Báo muộn thì có khi lực lượng cứu nạn tới nơi đã không kịp.

Không đọc được toạ độ. Chỉ thuyền trưởng biết đọc máy định vị, mà thuyền trưởng lại là người bị thương. Mỗi tàu cần ít nhất hai người đọc được toạ độ.

Cất áo phao kỹ quá. Áo phao bị khoá trong khoang hoặc chất dưới đống lưới thì lúc cần không lấy ra kịp. Áo phao phải ở chỗ ai cũng với tới được trong vài giây.

Rời tàu quá sớm. Khi tàu còn nổi được, con tàu là "chiếc phao" lớn nhất và dễ được phát hiện nhất. Chỉ rời tàu khi thật sự nguy hiểm như cháy lớn, chìm nhanh.

Tách nhau ra dưới nước. Người rơi xuống biển hay bơi về các hướng khác nhau vì hoảng. Ở lại thành nhóm, bám vào nhau và vật nổi giúp giữ sức, giữ nhiệt và dễ được nhìn thấy.

Không giữ liên lạc sau khi đã báo. Báo xong rồi tắt máy để tiết kiệm điện là sai. Hãy hẹn giờ liên lạc với đơn vị cứu nạn và giữ đúng giờ.

Sơ cứu trên tàu: những việc ai cũng nên biết

Ở giữa biển, người bị nạn có thể phải chờ lâu mới tới được cơ sở y tế, nên vài kỹ năng sơ cứu cơ bản có giá trị rất lớn. Với người được kéo lên từ dưới nước, việc đầu tiên là kiểm tra người đó còn thở không; nếu ngừng thở thì thổi ngạt, ép tim theo đúng cách đã được học, và tiếp tục cho tới khi người đó thở lại hoặc có nhân viên y tế tiếp nhận. Sau đó lau khô, thay đồ khô, đắp chăn giữ ấm, vì người ngâm nước lâu dễ bị hạ thân nhiệt.

Với vết thương chảy máu, ép chặt trực tiếp lên vết thương bằng băng gạc sạch. Với nghi gãy xương, giữ chi bị thương bất động bằng nẹp tạm như thanh gỗ, cuộn lưới. Với người bị bỏng, làm mát bằng nước sạch, không bôi các thứ dân gian lên vết bỏng. Trường hợp nặng, báo ngay về bờ qua đường liên lạc của tàu để được hướng dẫn và tổ chức đưa người vào bờ.

Các kỹ năng này được dạy trong các lớp huấn luyện an toàn cho thuyền viên mà nhiều địa phương, hội nghề cá, hội chữ thập đỏ tổ chức. Một tàu có ít nhất một người đã qua lớp sơ cứu là một tàu an toàn hơn hẳn. Đừng học qua video trên mạng rồi tự tin làm theo; kỹ năng ép tim, thổi ngạt cần được người có chuyên môn hướng dẫn và cho thực hành.

Gia đình ở bờ: khi mất liên lạc với tàu

Mất liên lạc không có nghĩa là gặp nạn. Ở xa bờ, sóng điện thoại không có, máy liên lạc có lúc chập chờn. Nhưng khi tàu đã quá giờ hẹn gọi về, hoặc có bão mà chưa nghe tin tàu đã vào nơi trú ẩn, gia đình không nên chỉ chờ.

Việc nên làm là báo ngay cho đồn biên phòng gần nhất hoặc chính quyền xã nơi tàu đăng ký, kèm các thông tin: số đăng ký tàu, tên thuyền trưởng, số người trên tàu, ngày xuất bến, khu vực dự định khai thác, thời điểm liên lạc cuối và nội dung cuối cùng nghe được. Nếu tàu thuộc một tổ đoàn kết, hỏi tổ trưởng hoặc gia đình các tàu cùng tổ, vì các tàu thường giữ liên lạc với nhau.

Chị Hoa ở Thanh Hoá kể có lần tàu chồng chị mất liên lạc ba ngày trong một đợt gió mùa. Chị báo đồn, đồn hỏi qua các tàu cùng tổ, biết tàu chỉ hỏng máy liên lạc và đang trú gió an toàn. Ba ngày ấy chị không ngủ được, nhưng nhờ báo sớm mà tin về sớm.

Không nên đăng thông tin tìm tàu lên mạng xã hội trước khi báo cơ quan chức năng, và không nên tin các tin nhắn tự xưng là lực lượng cứu nạn yêu cầu chuyển tiền. Lực lượng tìm kiếm cứu nạn không thu tiền của gia đình người gặp nạn.

Câu hỏi thường gặp

Kênh cấp cứu trên máy VHF hàng hải là kênh nào?

Kênh 16 của máy VHF hàng hải là kênh dùng cho gọi cấp cứu, an toàn và gọi chung trên biển theo thông lệ quốc tế. Tàu thuyền trong tầm liên lạc và đài ven bờ đều trực canh kênh này.

Khi gọi cấp cứu trên biển cần nói những gì?

Cần nói rõ đây là lời gọi cấp cứu, tên và số đăng ký tàu, vị trí bằng toạ độ, tình trạng sự cố, số người trên tàu và cần giúp gì. Toạ độ là thông tin quan trọng nhất cho việc tìm kiếm.

Tàu cá đi ngang qua có phải cứu người gặp nạn không?

Theo luật pháp và thông lệ hàng hải quốc tế, thuyền trưởng có nghĩa vụ cứu giúp người gặp nạn trên biển trong khả năng của mình mà không gây nguy hiểm nghiêm trọng cho tàu và người trên tàu mình.

Phao vô tuyến chỉ báo vị trí khẩn cấp hoạt động thế nào?

Khi được kích hoạt bằng tay hoặc tự động khi chìm, thiết bị phát tín hiệu lên hệ thống vệ tinh tìm kiếm cứu nạn, cho biết vị trí và mã nhận dạng của tàu để chuyển về trung tâm cứu nạn.

Có mất tiền khi được lực lượng nhà nước cứu nạn không?

Hoạt động tìm kiếm cứu nạn người trên biển của các lực lượng nhà nước không thu tiền của người gặp nạn. Ai tự xưng là lực lượng cứu nạn và đòi chuyển tiền thì cần báo ngay cho cơ quan chức năng.

Gia đình mất liên lạc với tàu cá bao lâu thì nên báo?

Khi tàu quá giờ hẹn liên lạc mà không có lý do rõ ràng, hoặc khi có bão, áp thấp mà chưa nghe tin tàu đã vào nơi trú ẩn, gia đình nên báo ngay cho đồn biên phòng hoặc chính quyền xã, không đợi thêm.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138