ChuQuyen.comChủ Quyền
Những người giữ biển, giữ đất

Cảnh sát biển Việt Nam làm nhiệm vụ gì, ngư dân cần biết gì khi được yêu cầu dừng tàu

Nhiệm vụ của Cảnh sát biển Việt Nam theo luật năm 2018, khi nào tàu cá bị yêu cầu dừng, giấy tờ cần có, cách hợp tác và quyền của người đi biển.

Fisherman in a straw hat holding a waterproof bag of papers on a blue wooden boat, calm sea at noon, side view, bright natural light

Cảnh sát biển Việt Nam là lực lượng vũ trang nhân dân thuộc Bộ Quốc phòng, làm nhiệm vụ bảo đảm pháp luật được chấp hành trên biển: tuần tra, kiểm soát, phòng chống buôn lậu, ma tuý, mua bán người, bảo vệ tài nguyên môi trường biển, tìm kiếm cứu nạn và hỗ trợ ngư dân. Khi được yêu cầu dừng tàu, ngư dân cần dừng lại, xuất trình giấy tờ và hợp tác; người kiểm tra phải thông báo lý do.

Khung pháp lý là Luật Cảnh sát biển Việt Nam do Quốc hội thông qua năm 2018, có hiệu lực từ ngày 1/7/2019, cùng các nghị định hướng dẫn. Phần dưới viết cho người đi biển và gia đình họ: lực lượng này làm những việc gì, gặp họ trong tình huống nào, chuẩn bị gì để một lần kiểm tra diễn ra nhanh, và những lúc nên chủ động tìm đến họ.

Năm nhóm việc chính theo luật

Tuần tra, kiểm tra, kiểm soát. Cảnh sát biển tuần tra trên các vùng biển, đảo và thềm lục địa của Việt Nam để phát hiện, ngăn chặn vi phạm. Kiểm tra tàu thuyền là phần việc người đi biển gặp thường xuyên nhất.

Phòng chống tội phạm và vi phạm pháp luật trên biển. Trọng tâm là buôn lậu, vận chuyển hàng cấm, ma tuý, mua bán người, xuất nhập cảnh trái phép bằng đường biển. Đây là lý do tàu hàng, tàu cá đều có thể được kiểm tra.

Bảo vệ tài nguyên và môi trường biển. Bao gồm phát hiện, xử lý hành vi xả thải, khai thác trái phép tài nguyên, phối hợp ứng phó sự cố tràn dầu. Môi trường biển sạch là sinh kế lâu dài của chính làng chài.

Tìm kiếm cứu nạn, cứu hộ. Khi có tàu gặp nạn, Cảnh sát biển là một trong các lực lượng được huy động, phối hợp với hệ thống tìm kiếm cứu nạn hàng hải, Hải quân, Biên phòng và các tàu cá ở gần.

Hỗ trợ ngư dân và hợp tác quốc tế. Hỗ trợ ngư dân yên tâm bám biển, tuyên truyền pháp luật, cấp phát tài liệu, tặng vật dụng thiết yếu trong các chương trình đồng hành; đồng thời hợp tác với lực lượng thực thi pháp luật trên biển của các nước theo điều ước quốc tế.

Khi nào ngư dân gặp Cảnh sát biển

Bảng dưới gom các tình huống phổ biến và việc nên làm. Các con số thời gian, mức phạt cụ thể thay đổi theo văn bản hướng dẫn, nên không ghi vào đây; khi cần, hỏi trực tiếp cơ quan quản lý ở địa phương.

Tình huốngThường xảy ra khiViệc nên làm ngay
Được yêu cầu dừng tàu để kiểm traĐang hành trình hoặc đang khai thácGiảm tốc, dừng an toàn, giữ liên lạc, chuẩn bị giấy tờ
Được hỏi về hàng hoá, người trên tàuTàu chở thêm người lạ hoặc hàng không rõ nguồnTrả lời trung thực, xuất trình danh sách thuyền viên
Được hỗ trợ khi gặp nạnHỏng máy, thủng tàu, có người ốm nặngBáo vị trí sớm, rõ, đúng kênh liên lạc
Được nhắc nhở về an toànThiếu phao, thiếu thiết bị, sắp có bãoBổ sung, ghi nhớ, chia sẻ cho tàu bạn
Tham gia buổi tuyên truyền ở bếnTrước mùa vụ, dịp lễ, chương trình đồng hànhĐưa cả thuyền viên trẻ đi nghe, hỏi điều chưa rõ

Hầu hết các lần gặp đều là kiểm tra thường lệ hoặc hỗ trợ. Tâm thế bình tĩnh, giấy tờ sẵn sàng giúp cả hai bên làm việc nhanh để tàu sớm quay lại ngư trường.

Khi tàu được yêu cầu dừng: các bước làm đúng

Anh Tín, chủ tàu cá ở Khánh Hoà, đã đi biển gần hai mươi năm. Cách anh dặn thuyền viên trẻ khi gặp tàu kiểm tra được gom lại thành các bước sau.

  1. Nghe rõ hiệu lệnh qua máy liên lạc, loa hoặc tín hiệu; nếu chưa rõ thì hỏi lại qua máy, không tự đoán.
  2. Giảm tốc, giữ hướng ổn định, dừng ở vị trí an toàn; không quay đầu bỏ chạy, vì việc này tự biến một lần kiểm tra thường thành nghi vấn.
  3. Thuyền trưởng đứng ra làm việc, các thuyền viên khác giữ vị trí, không tụ tập ở mạn tàu khi hai tàu tiếp cận.
  4. Xuất trình giấy tờ theo yêu cầu: đăng ký tàu, giấy phép khai thác, danh sách thuyền viên, giấy tờ cá nhân, các chứng chỉ của thuyền trưởng, máy trưởng.
  5. Hỏi và ghi lại lý do kiểm tra, tên đơn vị kiểm tra; nếu có biên bản thì đọc kỹ trước khi ký, chỗ nào không đồng ý thì ghi ý kiến vào biên bản.
  6. Sau khi kết thúc, ghi vào sổ của tàu thời gian, toạ độ, nội dung kiểm tra để khi cần đối chiếu.

Thái độ hợp tác không có nghĩa là ký mọi thứ. Luật cho người bị kiểm tra quyền được biết lý do và được ghi ý kiến; dùng quyền đó một cách bình tĩnh là đúng cả lý lẫn tình.

Giấy tờ nên có sẵn trên tàu

Danh sách dưới là bộ giấy tờ thường được yêu cầu với tàu cá. Tuỳ chiều dài tàu và nghề khai thác mà có thêm hoặc bớt; chủ tàu nên hỏi chi cục thuỷ sản hoặc ban quản lý cảng cá để có danh mục đúng cho tàu mình.

  • Giấy chứng nhận đăng ký tàu cá.
  • Giấy phép khai thác thuỷ sản còn hiệu lực, ghi đúng nghề và vùng khai thác.
  • Giấy chứng nhận an toàn kỹ thuật tàu cá với tàu thuộc diện phải đăng kiểm.
  • Danh sách thuyền viên và giấy tờ tuỳ thân của từng người trên tàu.
  • Văn bằng, chứng chỉ của thuyền trưởng, máy trưởng theo quy định.
  • Nhật ký khai thác hoặc báo cáo khai thác theo loại tàu.
  • Sổ ghi chép hành trình riêng của tàu, dù không bắt buộc, rất có ích khi cần giải trình.

Cách giữ hay nhất là bản gốc trong túi chống nước có khoá kéo, bản chụp trong điện thoại của thuyền trưởng và một bản chụp để ở nhà với vợ hoặc con. Mất bản gốc giữa biển là chuyện có thật sau những đêm sóng lớn.

Những lỗi khiến một lần kiểm tra thường kéo dài

Phần lớn tàu cá bị giữ lâu hơn dự kiến không phải vì việc gì lớn, mà vì những lỗi nhỏ tích lại. Các chủ tàu lâu năm ở Quảng Ngãi, Bình Định cũ (nay thuộc tỉnh Gia Lai) hay nhắc nhau mấy lỗi sau.

  • Trên tàu có người không có trong danh sách thuyền viên, thường là người thân đi theo một chuyến hoặc bạn thuyền mới nhận trước giờ xuất bến.
  • Giấy phép khai thác hết hạn mà chủ tàu không để ý, hoặc ghi một nghề trong khi tàu đang làm nghề khác.
  • Chở hàng hoá không rõ nguồn gốc nhận từ tàu khác giữa biển, kể cả khi chỉ là nhận giúp vài thùng hàng cho người quen.
  • Không giải thích được vì sao thiết bị giám sát hành trình mất tín hiệu trong một khoảng thời gian dài.
  • Thuyền viên trả lời mỗi người một kiểu về hải trình, điểm xuất bến, ngày dự kiến về; lời khai lệch nhau khiến việc xác minh lâu hơn.
  • Giấy tờ để rải rác, ướt, rách, phải lục tìm khắp tàu trong khi hai tàu đang chòng chành cạnh nhau.

Cách phòng gọn nhất là trước mỗi chuyến, thuyền trưởng họp thuyền viên mười phút ở bến: điểm danh đúng danh sách, xem lại hạn giấy phép, dặn rằng không ai nhận hàng của tàu lạ, và thống nhất nếu được hỏi thì để thuyền trưởng trả lời. Mười phút ở bến tiết kiệm được nhiều giờ ngoài khơi.

Với con em ngư dân lần đầu theo tàu, phụ huynh nên dặn thêm một điều: hỏi gì đáp nấy, đúng sự thật, không đoán, không nói thay người khác. Một câu trả lời thật thà luôn dễ xác minh hơn một câu trả lời khéo.

Cảnh sát biển và chuyện hỗ trợ người đi biển

Ngoài kiểm tra, lực lượng Cảnh sát biển có nhiều chương trình gắn với ngư dân: tuyên truyền pháp luật về biển ở các bến cá, tặng phao cứu sinh, tủ thuốc, cờ Tổ quốc cho tàu cá, trao học bổng cho con em ngư dân vùng biển. Hình thức có thể khác nhau theo từng địa phương và từng năm, nhưng tinh thần chung là đồng hành để ngư dân yên tâm bám biển.

Trong tìm kiếm cứu nạn, nhiều ca ngư dân gặp nạn đã được tàu Cảnh sát biển ứng cứu, lai dắt về bờ, sơ cứu người bị thương. Bài học các thuyền trưởng giàu kinh nghiệm hay nhắc là báo sớm. Đợi tới lúc tàu đã nghiêng mới gọi thì lực lượng ứng cứu dù đi nhanh tới đâu cũng có thể không kịp.

Đối với gia đình ở bờ, điều nên biết là các thông tin về tàu gặp nạn được cơ quan chức năng địa phương, đồn biên phòng và hệ thống thông tin duyên hải tiếp nhận. Khi mất liên lạc với tàu nhà mình, việc nên làm là báo ngay cho đồn biên phòng hoặc chính quyền xã nơi tàu đăng ký, kèm số hiệu tàu, giờ liên lạc cuối và khu vực dự kiến khai thác.

Những câu chuyện này cũng là chất liệu tốt cho giờ sinh hoạt lớp ở các trường ven biển: kể về một lần cứu nạn có thật đã được báo chí chính thống đưa tin, hỏi học sinh nếu là thuyền trưởng em sẽ báo tin thế nào.

Chỗ hay hiểu sai và cách tự kiểm

Hiểu sai: chỉ tàu vi phạm mới bị kiểm tra. Kiểm tra thường lệ là việc bình thường, không có nghĩa tàu đã vi phạm. Coi đó là dịp để chứng minh tàu mình làm ăn đúng luật.

Hiểu sai: Cảnh sát biển và Cảnh sát đường thuỷ là một. Cảnh sát đường thuỷ thuộc ngành công an, hoạt động chủ yếu trên đường thuỷ nội địa. Cảnh sát biển thuộc Bộ Quốc phòng, hoạt động trên biển.

Hiểu sai: quay vào bờ là tránh được kiểm tra. Bỏ chạy làm tăng nghi vấn, gây nguy hiểm khi hai tàu tiếp cận và có thể dẫn tới xử lý nặng hơn chính lỗi ban đầu.

Câu tự kiểm số một. Bạn có kể được ít nhất ba nhiệm vụ của Cảnh sát biển ngoài việc kiểm tra tàu không? Nếu kể được tìm kiếm cứu nạn, bảo vệ môi trường biển, hỗ trợ ngư dân là đã hiểu đúng.

Câu tự kiểm số hai. Nếu tàu nhà bạn bị yêu cầu dừng, ai trên tàu sẽ làm việc và giấy tờ để ở đâu? Trả lời được ngay là tàu đã chuẩn bị tốt.

Câu hỏi thường gặp

Luật Cảnh sát biển Việt Nam có hiệu lực từ khi nào?

Luật Cảnh sát biển Việt Nam được Quốc hội thông qua năm 2018 và có hiệu lực từ ngày 1/7/2019. Luật quy định vị trí, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức của lực lượng này.

Tàu cá đang đánh bắt có phải dừng lại khi được yêu cầu kiểm tra không?

Có. Khi nhận được hiệu lệnh dừng tàu hợp lệ, thuyền trưởng cần dừng ở vị trí an toàn và hợp tác. Nếu đang thả lưới, có thể báo qua máy liên lạc để được hướng dẫn cách dừng an toàn.

Ngư dân có quyền gì khi bị kiểm tra trên biển?

Ngư dân có quyền được biết lý do kiểm tra, được đọc biên bản trước khi ký, được ghi ý kiến của mình vào biên bản và được khiếu nại theo quy định nếu thấy việc xử lý chưa đúng.

Ngày truyền thống của Cảnh sát biển Việt Nam là ngày nào?

Ngày truyền thống của Cảnh sát biển Việt Nam là ngày 28/8, gắn với năm 1998 khi lực lượng được thành lập. Nhiều địa phương ven biển tổ chức hoạt động tuyên truyền vào dịp này.

Gia đình mất liên lạc với tàu ngoài biển thì báo cho ai?

Gia đình nên báo ngay cho đồn biên phòng gần nhất hoặc chính quyền xã nơi tàu đăng ký, kèm số hiệu tàu, giờ liên lạc cuối cùng, số người trên tàu và khu vực tàu dự kiến khai thác.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138