ChuQuyen.comChủ Quyền
Dạy trẻ về chủ quyền

Dạy con về biển đảo ở nhà: việc nhỏ phụ huynh làm được mỗi tuần, không cần giáo án

Bữa cơm có cá biển, bản tin thời tiết biển, quả địa cầu, chuyến đi biển, chuyện của ông bà: những dịp nhỏ để phụ huynh dạy con về biển đảo mà không thành giờ học.

Mother and daughter at a kitchen table at night spinning a plain blue globe together, steaming bowls of fish soup nearby, warm lamp light, over-the-shoulder view

Ở nhà, phụ huynh không cần soạn bài để dạy con về biển đảo: chỉ cần tận dụng những dịp có sẵn trong tuần như bữa cơm có món cá biển, bản tin thời tiết nhắc vùng biển Hoàng Sa và Trường Sa, quả địa cầu trên bàn học, chuyến đi biển dịp hè, hay câu chuyện của ông bà từng làm nghề biển. Mỗi lần vài phút, nói một ý đúng, để con hỏi tiếp nếu muốn.

Bài này viết cho bố mẹ có con từ mẫu giáo đến trung học cơ sở. Phần dưới gợi ý những dịp nhỏ trong tuần, cách dùng bản tin thời tiết biển làm bài học, cách biến chuyến đi biển thành trải nghiệm có ý nghĩa, cách chọn nội dung con xem trên mạng, bảng việc theo lứa tuổi và cách tự kiểm xem con đã hiểu đúng chưa.

Ở nhà khác ở trường thế nào

Ở trường, con học về biển đảo qua bài học có mục tiêu, có sách, có kiểm tra. Ở nhà, con học qua chuyện kể, qua thói quen của bố mẹ và qua những câu trả lời bố mẹ đưa ra khi con hỏi. Hai đường bổ sung cho nhau: trường cho kiến thức có hệ thống, nhà cho cảm xúc và sự gần gũi.

Vì vậy ở nhà không nên lặp lại kiểu học ở trường. Đừng bắt con đọc thuộc, đừng hỏi bài như cô giáo. Điều có giá trị nhất phụ huynh làm được là gắn biển đảo vào đời sống thường ngày: con thấy biển trong bữa cơm, trong bản tin, trong chuyến đi chơi, trong chuyện của người thân. Khi biển đảo xuất hiện tự nhiên nhiều lần, con sẽ tự nhớ.

Một điều nữa: con học thái độ từ cách bố mẹ nói. Nếu bố mẹ nói về biển đảo với giọng tự hào, bình tĩnh và biết ơn, con sẽ mang thái độ ấy. Nếu bố mẹ hay bình luận gay gắt khi xem tin tức, con sẽ học sự gay gắt trước khi kịp hiểu nội dung. Phụ huynh không cần biết nhiều, chỉ cần nói đúng những gì mình biết chắc và nói bằng giọng điềm tĩnh.

Những dịp nhỏ trong tuần

Mỗi dịp dưới đây chỉ mất vài phút. Không cần làm tất cả; chọn hai ba dịp hợp với nhà mình và lặp lại.

DịpPhụ huynh nói hoặc làm gìCon nhận được điều gì
Bữa cơm có cá biển, mực, tôm“Con cá này các bác ngư dân đánh bắt ngoài biển, có khi đi biển cả tuần mới về.”Biển gắn với bữa ăn, biết ơn người làm nghề biển
Bản tin thời tiết trên truyền hìnhChỉ cho con phần dự báo thời tiết vùng biển, trong đó có khu vực quần đảo Hoàng Sa, Trường SaHai quần đảo là một phần quen thuộc của đất nước
Quả địa cầu hoặc bản đồ trong sách của conCùng con tìm Việt Nam, biển Đông và hai quần đảo; hỏi “Từ nhà mình ra biển gần nhất là ở đâu?”Hình dung vị trí, khoảng cách
Chuyến đi biển dịp hèChỉ cho con thấy đảo ngoài khơi, hải đăng, tàu cá; nói tên đảo nếu biết chắcBiển đảo là nơi có thật, có người sống
Câu chuyện của ông bà, họ hàngNhờ ông bà kể về những năm làm nghề biển, đi bộ đội, sống ở vùng biểnLịch sử gắn với người thân, không xa xôi
Ngày lễ như 3/3, 8/6Kể ngắn ngày đó là ngày gì: Ngày Biên phòng toàn dân, Ngày Đại dương thế giớiBiết những ngày gắn với biên giới, biển

Câu nói của phụ huynh trong bảng chỉ là gợi ý. Nói bằng lời của mình, ngắn, và dừng lại khi con không hỏi thêm. Một ý mỗi lần là đủ.

Dùng bản tin thời tiết biển làm bài học năm phút

Bản tin thời tiết trên truyền hình và đài phát thanh thường có phần dự báo cho các vùng biển, trong đó nhắc khu vực quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Đây là cơ hội tự nhiên, lặp lại hằng ngày, để con quen với tên hai quần đảo.

  1. Khi bản tin đến phần thời tiết biển, gọi con lại xem cùng; không cần tắt việc khác.
  2. Hỏi con: “Con có nghe thấy tên hai quần đảo không?” Để con tự bắt được tên Hoàng Sa, Trường Sa.
  3. Giải thích ngắn: dự báo này giúp tàu cá, tàu hàng và những người làm việc trên biển biết gió to hay sóng lớn để chuẩn bị.
  4. Với con lớn, mở bản đồ trong sách Địa lý, tìm vị trí hai quần đảo và vùng biển gần quê mình.
  5. Lặp lại vài lần trong tháng, đến khi con tự nói “Bố ơi, có Trường Sa kìa” mỗi lần nghe thấy.

Cách này hiệu quả vì nó cho thấy hai quần đảo xuất hiện trong đời sống hằng ngày của đất nước, như mọi vùng đất khác, chứ không chỉ trong bài học hay ngày kỷ niệm. Nếu nhà không xem truyền hình, bản tin thời tiết trên đài phát thanh hoặc trang của cơ quan khí tượng cũng có phần dự báo vùng biển tương tự.

Biến chuyến đi biển thành trải nghiệm có ý nghĩa

Nhiều gia đình đi biển mỗi mùa hè. Chỉ cần thêm vài việc nhỏ, chuyến đi chơi trở thành dịp để con hiểu hơn về biển đảo.

  • Dậy sớm xem tàu cá về bến. Con thấy cảnh ngư dân chuyển cá, vá lưới, hiểu nghề biển vất vả thế nào.
  • Tìm hải đăng hoặc đảo gần bờ. Nếu nơi đến có hải đăng mở cửa cho khách tham quan, đi cùng con và đọc bảng giới thiệu ở đó.
  • Hỏi người dân địa phương. Người bán hàng, người chở đò thường sẵn lòng kể về đảo, về biển quê họ.
  • Nhặt rác cùng con trên bãi biển một lần. Mười phút nhặt rác dạy con về giữ biển sạch hơn mọi lời giảng.
  • Không mang san hô, vỏ ốc quý hay sinh vật biển về nhà. Giải thích cho con vì sao những thứ đó nên để lại biển.
  • Tối về, để con kể lại một điều thích nhất. Có thể ghi vào một cuốn sổ “những chuyến đi biển” của gia đình.

Với gia đình ở các tỉnh có biển đảo gần, như Hải Phòng, Quảng Ngãi, Khánh Hoà, Lâm Đồng, chuyến đi ra một đảo ven bờ vào dịp hè có thể trở thành kỷ niệm con nhớ suốt đời. Kiểm tra thời tiết và lịch tàu trước khi đi.

Một gia đình ở Lâm Đồng

Anh Phong ở Lâm Đồng có hai con, một bé lớp 2 và một bé lớp 6. Trước đây cả nhà nghĩ biển là chuyện xa, phải đi cả ngày mới tới. Sau sắp xếp năm 2025, tỉnh Lâm Đồng mới có cả vùng biển của Bình Thuận cũ và đảo Phú Quý. Anh dùng chuyện đó mở đầu: “Bây giờ tỉnh mình cũng có biển, có đảo rồi đấy.” Hai con ngạc nhiên, đòi xem trên bản đồ.

Từ hôm đó, anh làm ba việc nhỏ. Tối nào có bản tin thời tiết, anh gọi hai con xem phần dự báo vùng biển. Thứ Bảy, anh cho bé lớp 6 tự tra trong sách Địa lý xem Phú Quý cách đất liền bao xa, rồi kể lại cho em. Bữa cơm có cá biển, anh kể chuyện người bạn cũ làm nghề lưới ở ven biển.

Mùa hè, cả nhà đi Phú Quý bằng tàu khách. Bé lớp 2 say sóng nhưng vẫn nhớ nhất cảnh tàu cá cập bến lúc sáng sớm. Bé lớp 6 tự ghi chép về đời sống trên đảo để viết bài cho lớp. Anh Phong nói anh không dạy con điều gì to tát, chỉ làm cho biển đảo trở nên gần và thật với con.

Chọn nội dung con xem trên mạng

Xem cùng con, ít nhất lúc đầu. Nhiều video về biển đảo trên mạng dùng nhạc dồn dập, hình ảnh xung đột, lời bình cảm xúc. Trẻ nhỏ dễ sợ, trẻ lớn dễ bị kích động. Xem cùng giúp phụ huynh giải thích và dừng khi cần.

Ưu tiên nguồn chính thống. Chương trình của đài truyền hình, phim tài liệu của cơ quan nhà nước, kênh của báo chính thống. Video không rõ người làm, không rõ nguồn tư liệu thì bỏ qua.

Dạy con hỏi “ai làm video này?”. Với con từ lớp 5 trở lên, thói quen kiểm nguồn trước khi tin là kỹ năng dùng được suốt đời, không chỉ cho chủ đề biển đảo.

Tắt nội dung có lời lẽ thù hằn. Giải thích ngắn với con vì sao: yêu đất nước không có nghĩa là ghét người dân nước khác.

Cân đối thời lượng. Một chương trình hay mỗi tuần là đủ; phần còn lại dành cho hoạt động thật như vẽ, đọc sách, đi chơi, nói chuyện.

Hỏi con sau khi xem. Một câu hỏi đơn giản như “Con nhớ nhất cảnh nào?” hay “Có điều gì con thấy lạ không?” giúp biết con hiểu đến đâu, và cho bố mẹ cơ hội sửa ngay nếu con hiểu sai một chi tiết.

Cách tự kiểm xem con đã hiểu đúng chưa

Không cần làm bài kiểm tra. Để ý những dấu hiệu nhỏ trong sinh hoạt sẽ biết con đã tiếp nhận ra sao.

  • Con tự gọi tên được hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa khi nghe bản tin hoặc thấy trên bản đồ.
  • Con lớn biết được ít nhất một điều chắc chắn như một hải lý dài 1.852 mét, hoặc lãnh hải rộng 12 hải lý.
  • Con nói về biển đảo với giọng tự hào, bình tĩnh, không sợ hãi và không nói lời ghét bỏ ai.
  • Khi thấy một thông tin lạ trên mạng, con hỏi lại bố mẹ hoặc hỏi “nguồn ở đâu” thay vì tin ngay.
  • Con nhắc đến người làm nghề biển, người giữ biển với lòng biết ơn.

Nếu thấy con sợ hãi hoặc nói những lời nặng nề, hãy tìm hiểu con đã xem gì, nghe ai nói, rồi trò chuyện lại một cách bình tĩnh. Điều chỉnh sớm dễ hơn nhiều so với để lâu.

Cũng đừng lo nếu con chưa nhớ gì sau vài tuần. Ở nhà, điều quan trọng là những dịp nhỏ được lặp lại đều đặn; kiến thức đến dần, còn thái độ bình tĩnh và biết ơn thì con học được ngay từ cách bố mẹ nói.

Câu hỏi thường gặp

Phụ huynh không giỏi lịch sử có dạy con về biển đảo được không?

Được. Ở nhà, điều quan trọng là cảm xúc, thói quen và thái độ. Chỉ cần nói đúng những điều mình biết chắc, cùng con tra sách giáo khoa khi chưa rõ, và giữ giọng bình tĩnh khi con hỏi.

Nên bắt đầu nói với con về biển đảo từ mấy tuổi?

Từ tuổi mẫu giáo đã có thể bắt đầu bằng những điều gần gũi như bãi biển, con cá, chiếc thuyền, và nhắc tên hai quần đảo. Chuyện lịch sử và luật biển để dần khi con lên tiểu học và trung học cơ sở.

Bản tin thời tiết có nhắc Hoàng Sa, Trường Sa không?

Có. Phần dự báo thời tiết biển trên truyền hình và đài phát thanh thường nhắc khu vực quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa, giúp người đi biển chuẩn bị. Đây là dịp tốt để con quen với tên hai quần đảo.

Đi biển với con nên làm gì để con hiểu về biển đảo?

Xem tàu cá về bến, tìm hải đăng hoặc đảo gần bờ, hỏi chuyện người dân địa phương, nhặt rác cùng con và để con kể lại điều thích nhất vào buổi tối. Không mang san hô hay sinh vật biển về nhà.

Con xem video về biển đảo trên mạng có nên cấm không?

Không cần cấm hẳn, nhưng nên xem cùng con lúc đầu, ưu tiên nguồn chính thống, tắt nội dung có hình ảnh xung đột hay lời lẽ thù hằn, và dạy con hỏi ai làm video trước khi tin.

Làm sao để con không ghét người nước khác khi học về chủ quyền?

Nói rõ với con rằng yêu đất nước là biết ơn và giữ gìn, không phải ghét bỏ. Chuyện giữa các quốc gia được giải quyết bằng luật và đối thoại; ở nước nào cũng có người tốt.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138