ChuQuyen.comChủ Quyền
Những người giữ biển, giữ đất

Bộ đội biên phòng làm gì ở xã biên giới và làng biển: việc người dân thấy hằng ngày

Ngoài canh giữ đường biên, bộ đội biên phòng còn dạy chữ, khám bệnh, nhận đỡ đầu học sinh, làm thủ tục cho tàu cá. Những việc cụ thể và khi nào bạn cần tìm đến đồn.

Young soldier in green uniform walking with village children along a dirt path between terraced fields, seen from behind, misty mountain morning light

Bộ đội Biên phòng là lực lượng thuộc Bộ Quốc phòng, làm nòng cốt quản lý, bảo vệ biên giới quốc gia và khu vực biên giới trên đất liền, trên biển, cùng các cửa khẩu. Ngoài tuần tra, kiểm soát, ở xã biên giới và làng biển họ còn làm những việc rất đời thường: dạy chữ, khám bệnh, nhận đỡ đầu học sinh nghèo, giúp dân làm nhà, làm thủ tục cho tàu cá ra vào cửa biển.

Văn bản nền là Luật Biên phòng Việt Nam, được Quốc hội thông qua năm 2020 và có hiệu lực từ ngày 1/1/2022. Lịch sử hình thành lực lượng và ý nghĩa ngày 3/3 đã có tài liệu riêng; bài này tập trung vào câu hỏi thực tế hơn: hôm nay, một đồn biên phòng làm những gì, người dân vùng biên, vùng biển gặp họ khi nào, và người ở nơi khác đến vùng biên cần biết điều gì.

Đồn biên phòng: đơn vị gần dân nhất

Mỗi đoạn biên giới đất liền và mỗi đoạn bờ biển đều có đồn biên phòng phụ trách. Đồn là nơi cán bộ, chiến sĩ ăn ở, làm việc, và cũng là địa chỉ người dân trong xã tìm đến khi có việc: báo tin người lạ, nhờ giúp giấy tờ, xin hỗ trợ lúc thiên tai, báo tàu mất liên lạc.

Cán bộ đồn thường được phân công về các thôn, bản, tổ dân phố; nhiều nơi có mô hình cán bộ đồn phụ trách một số hộ gia đình, thường xuyên đến thăm, nắm tình hình. Ở vùng cao, họ nói được tiếng dân tộc của bản mình phụ trách. Ở làng biển, họ thuộc từng chủ tàu, biết tàu nào đang ở bến, tàu nào đang ngoài khơi.

Vì gần dân như vậy, khi người ở nơi khác đến xã biên giới làm việc, đi tình nguyện hay thăm người thân, đồn biên phòng là nơi nên hỏi đầu tiên về những điều cần làm. Câu hỏi thẳng thắn bao giờ cũng tốt hơn đoán theo bài đăng trên mạng.

Những việc biên phòng làm ngoài canh giữ đường biên

Các tên gọi trong bảng là cách gọi đã quen thuộc trên báo chí chính thống. Quy mô, cách tổ chức khác nhau theo từng địa phương.

ViệcDiễn ra ở đâuNgười dân thấy gì
Thầy giáo quân hàm xanhLớp học xoá mù chữ, lớp học tình thương ở bản xa, làng chàiCán bộ đồn đứng lớp buổi tối, dạy chữ cho người lớn và trẻ em
Thầy thuốc quân hàm xanhTrạm y tế kết hợp quân dân y, các buổi khám bệnh lưu độngKhám, cấp thuốc thông thường, hướng dẫn vệ sinh phòng bệnh
Nhận đỡ đầu học sinhCác xã biên giới, xã biển khó khănHọc sinh được cán bộ đồn nhận làm con nuôi, hỗ trợ đi học tới khi trưởng thành
Giúp dân xây dựng đời sốngThôn, bản, làng chàiLàm nhà, sửa đường, hướng dẫn trồng trọt, chăn nuôi
Thủ tục ở cửa khẩu, cửa biểnCửa khẩu đường bộ, cảng biển, cửa sông có trạm kiểm soátKiểm soát người, phương tiện ra vào; làm thủ tục cho tàu cá
Ứng phó thiên taiVùng bão lũ, sạt lởSơ tán dân, kêu gọi tàu thuyền về nơi tránh trú, cứu hộ

Ở nhiều bản vùng cao, học sinh gọi cán bộ đồn là "bố nuôi", "chú bộ đội". Những tình cảm như vậy không có trong văn bản nào, nhưng là lý do biên giới được giữ bằng lòng dân chứ không chỉ bằng cột mốc.

Ở làng biển: biên phòng và chuyến đi của tàu cá

Ở các tỉnh ven biển, đồn và trạm biên phòng có mặt tại cửa sông, cửa lạch, cảng cá. Tàu cá ra, vào cửa biển có kiểm soát; biên phòng nắm số người trên tàu, phương tiện, hướng đi. Việc này giúp quản lý an ninh khu vực biên giới biển và cũng giúp ích khi tàu gặp nạn: biết tàu đi với bao nhiêu người, xuất bến ngày nào, là đã có thông tin ban đầu cho tìm kiếm.

Trước mỗi cơn bão, chính đồn biên phòng là đơn vị đi từng bến, gọi từng tàu, kêu gọi tàu về nơi tránh trú, rồi phối hợp chính quyền xã sơ tán dân ở khu vực xung yếu. Người dân làng chài ở Quảng Trị, Huế, Đà Nẵng quen hình ảnh những người lính đi dọc bãi gõ cửa từng nhà trong mưa gió.

Anh Đông, ngư dân ở Hà Tĩnh, kể con trai anh học lớp 5 được một anh ở đồn nhận đỡ đầu, tháng nào cũng ghé hỏi chuyện học. Với nhiều gia đình biển, đồn biên phòng là nơi gắn với cả chuyện làm ăn lẫn chuyện con cái.

Với chủ tàu, mối quan hệ với trạm biên phòng ở cửa biển càng rõ ràng càng tốt. Báo đúng số người trên tàu, báo khi đổi thuyền viên, báo khi tàu về muộn so với dự kiến. Những thông tin tưởng như thủ tục đó chính là thứ được dùng đầu tiên khi tàu gặp nạn: biết tàu có bao nhiêu người, ai là thuyền trưởng, ra khơi hướng nào, thì việc tìm kiếm bắt đầu nhanh hơn nhiều giờ. Nhiều ngư dân lâu năm nói vui rằng khai báo kỹ ở cửa biển là mua bảo hiểm không tốn tiền.

Đến xã biên giới hoặc ra đảo ven bờ lần đầu: nên làm gì

Nhóm sinh viên tình nguyện ở Hà Nội dự định lên một xã biên giới ở Lào Cai dạy hè đã chuẩn bị theo các bước dưới. Đây là nguyên tắc chung; yêu cầu cụ thể từng nơi do đồn và chính quyền địa phương hướng dẫn.

  1. Liên hệ trước với chính quyền xã hoặc đơn vị tiếp nhận để biết nơi đến có thuộc khu vực biên giới, vành đai biên giới hay vùng cấm không.
  2. Mang đủ giấy tờ tuỳ thân còn hiệu lực cho từng thành viên; trẻ em đi cùng mang giấy tờ theo hướng dẫn.
  3. Khi đến nơi, trình báo theo hướng dẫn của đồn biên phòng hoặc công an xã; lưu trú qua đêm thì khai báo lưu trú đúng quy định.
  4. Không tự ý đi sát đường biên, không vượt qua cột mốc, không chụp ảnh khu vực có biển cấm.
  5. Tôn trọng phong tục của bà con địa phương, hỏi trước khi chụp ảnh người.
  6. Trước khi về, báo cho nơi đã trình báo để họ nắm đoàn đã rời đi.

Các bước này không làm chuyến đi phức tạp hơn mà giúp chuyến đi an toàn hơn. Rất nhiều đoàn tình nguyện còn được chính cán bộ đồn dẫn đường, giới thiệu bà con, giúp đỡ chỗ ở.

Khi nào nên tìm đến đồn biên phòng

Nhiều người dân vùng biên, vùng biển chỉ nghĩ tới đồn khi có chuyện lớn. Thực tế có nhiều việc nhỏ nên báo hoặc hỏi sớm, vì đồn là nơi có thông tin và có người trực suốt ngày đêm.

  • Thấy người lạ có biểu hiện đưa người, đưa hàng qua lại biên giới trái phép, hoặc có người rủ đi làm ở nước ngoài theo đường không chính thức.
  • Tàu cá của gia đình hoặc người quen mất liên lạc quá thời gian hẹn, hoặc nghe tin có tàu gặp nạn ngoài khơi.
  • Phát hiện cột mốc, cọc dấu, biển báo khu vực biên giới bị xê dịch, hư hỏng, bị che lấp.
  • Cần giúp đỡ khi thiên tai: nhà sạt lở, đường bị chia cắt, cần sơ tán người già, trẻ nhỏ.
  • Gia đình có người thân ở nơi khác đến ở lâu ngày, chưa rõ thủ tục khai báo.
  • Con em trong xã có hoàn cảnh khó khăn, nguy cơ bỏ học; nhiều đồn có chương trình nhận đỡ đầu, có thể giới thiệu.
  • Thấy hải sản, động vật hoang dã bị buôn bán qua biên giới hoặc có người dùng chất nổ, xung điện đánh bắt.

Cách báo tốt là nói rõ việc gì, ở đâu, lúc nào, có ai liên quan, bạn đã thấy tận mắt hay nghe kể. Thông tin rõ ràng giúp đồn xử lý nhanh và đúng. Người báo tin được giữ bí mật theo quy định, nên bà con không cần ngại.

Điều nên tránh là tự xử lý, tự chặn bắt, hoặc đăng lên mạng xã hội trước khi báo cơ quan chức năng. Đăng trước vừa có thể làm người vi phạm kịp tẩu tán, vừa dễ lan truyền thông tin chưa được kiểm chứng.

Những điều người ngoài hay hiểu chưa đúng

Biên phòng chỉ có ở biên giới phía Bắc. Không đúng. Lực lượng có mặt ở cả ba tuyến biên giới đất liền với Trung Quốc, Lào, Campuchia và toàn bộ tuyến biển, các cửa khẩu cảng.

Biên phòng chỉ tuần tra, bắt giữ. Tuần tra, kiểm soát là việc chính, nhưng phần lớn thời gian của nhiều cán bộ đồn dành cho vận động quần chúng, giúp dân phát triển đời sống.

Đến xã biên giới thì không cần báo ai. Khu vực biên giới có quy chế riêng. Không chắc thì hỏi đồn, hỏi xã; đây là nguyên tắc an toàn cho chính bạn.

Ngày 3/3 chỉ là ngày của lực lượng. Từ năm 1989, 3/3 cũng là Ngày Biên phòng toàn dân, nhấn mạnh giữ biên giới là việc của mọi người dân, không riêng người lính.

Có thể đăng tải tuỳ ý hình ảnh đồn, trạm. Nên tránh đăng ảnh kèm vị trí, bố trí công trình, phương tiện. Chia sẻ câu chuyện về con người thì không cần những chi tiết đó.

Gợi ý cho giáo viên và phụ huynh khi nói với trẻ

Học sinh thành phố thường chỉ biết bộ đội biên phòng qua hình ảnh người lính đứng cạnh cột mốc. Một cách nói gần hơn là kể về những việc hằng ngày: chú bộ đội dạy chữ buổi tối, chú khám bệnh cho cụ già, chú đón học sinh qua suối mùa lũ. Trẻ nhỏ nhớ con người, không nhớ khái niệm.

Với học sinh lớn, có thể đặt câu hỏi: vì sao một lực lượng giữ biên giới lại cần dạy chữ, khám bệnh cho dân? Gợi ý trả lời: vì nơi nào đời sống người dân ổn định, đoàn kết, nơi đó biên giới vững. Câu hỏi này giúp học sinh hiểu khái niệm "thế trận lòng dân" mà không cần thuộc định nghĩa.

Một hoạt động nhẹ nhàng là cả lớp viết thư hoặc gửi sách cũ cho học sinh ở một xã biên giới thông qua nhà trường hoặc đoàn thể, có địa chỉ tiếp nhận rõ ràng. Không cần quyên tiền; một thùng sách, một lá thư đã là cầu nối. Khi nhận được thư hồi âm, giờ sinh hoạt lớp hôm đó thường đáng nhớ nhất năm học.

Câu hỏi thường gặp

Luật Biên phòng Việt Nam có hiệu lực từ khi nào?

Luật Biên phòng Việt Nam được Quốc hội thông qua năm 2020 và có hiệu lực từ ngày 1/1/2022. Luật quy định nhiệm vụ biên phòng và vai trò nòng cốt, chuyên trách của Bộ đội Biên phòng.

Bộ đội biên phòng có làm việc ở biển không?

Có. Bộ đội Biên phòng quản lý, bảo vệ khu vực biên giới biển, cửa khẩu cảng, các cửa sông, cửa lạch; trực tiếp kiểm soát tàu cá ra vào và kêu gọi tàu thuyền tránh trú khi có bão.

Thầy giáo quân hàm xanh là gì?

Đó là cách gọi cán bộ, chiến sĩ biên phòng tham gia dạy học, chủ yếu là các lớp xoá mù chữ và lớp học tình thương ở bản xa, làng chài, nơi còn thiếu giáo viên hoặc người dân chưa biết chữ.

Người ở nơi khác đến xã biên giới có cần trình báo không?

Khu vực biên giới có quy định riêng về đi lại, cư trú. Nguyên tắc an toàn là hỏi trước chính quyền xã hoặc đồn biên phòng và trình báo, khai báo lưu trú theo đúng hướng dẫn tại nơi đến.

Ngày Biên phòng toàn dân là ngày nào?

Ngày Biên phòng toàn dân là ngày 3/3, trùng với ngày truyền thống của Bộ đội Biên phòng. Từ năm 1989, ngày này được lấy làm Ngày Biên phòng toàn dân để nhấn mạnh trách nhiệm chung của mọi người.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138